A. Mickiewicz "Dziady cz. IV"
Akcja IV części dziadów dzieje się w dzień zaduszny, pomiędzy godziną 21 a północą. Główny bohater Gustaw - (nieszczęśliwie zakochany, osamotniony, zatracony, dumny, niezrozumiany przez otoczenie) przychodzi jako (pustelnik) do domu księdza, aby na nowo przeżyć trzy godziny ze swego życia.
W godzinie miłości Gustaw wspomina poznanie ukochanej. Pierwsze dni szaleńczej miłości. Miłość ta stała się źródłem jego cierpień ziemskich i po śmiertelnych. Miały na nie wpływ również lektury "książek zbójeckich" (m.in. Cierpienia młodego Wertera" Przyczyniły się one do stworzenia w wyobraźni bohatera świata idealnego, nierzeczywistego. Okazuje się że Gustaw jest byłym uczniem księdza i jego oskarży o wprowadzenie w ten świat.
Godzina rozpaczy poświęcona jest rozpamiętywaniu przeżyć Gustawa po rozstaniu z ukochaną. Najsilniejszy akcent pada na wspomnienie uczty weselnej, którą Gustaw oglądał przez okno. Wtedy popadł w obłęd i pod wpływem obłąkania i rozpaczy popełnił samobujstwo.
Rozpacz doprowadza do obłędu i śmierci, zazdrość w stosunku do rywala doprowadzająca do nienawiści i do buntu przeciwko światu, w którym o szczęściu jednostki decyduje, nie wielkość uczuć ale bogactwo - to najbardziej dramatyczne motywy.
Trzecia godzina (przestrogi) nawiązuje do drugiej części dziadów. Gustaw bowiem odchodząc wypowiada przestrogę, którą powtarza chór: "Kto za życia choć raz był w niebie ten po śmierci nie trafi od razu".
Postać Gustawa w IV części dziadów reprezentuje charakterystyczny typ romantycznego nieszczęśliwego kochanka straconego dla świata z powodu swej szaleńczej miłości i namiętności do kobiety. Gustaw jest bohaterem Werterowskim - (Postawa człowieka który chce być uważany za jednostkę obdarzoną szczególną wrażliwością. Pragnie by dostrzeżono że ta wyjątkowość wynosi go ponad przyziemne życie, lecz zarazem skazuje na głębokie cierpienie i samotność.
