Ballady, romanse.
Romantyzm to epoka literacka, która w Polsce przypada na lata:
-1822 (Wydanie "Ballad i romansów" A.Mickiewicza),
-1864 (Upadek powstania styczniowego).
W Europie romantyzm trwał od XVIII do połowy XIX wieku. Narodził się w Niemczech, a następnie w Anglii. Romantyzm polski różnił się od europejskiego ze względu na sytuację polityczną (zabory). W Europie najważniejsze w literaturze było wyeksponowanie uczucia i wiary, w Polsce patriotyzmu.
Nurty polskiej literatury :
-narodowo-wyzwoleńczy ; "Reduta Ordora"
-miłości romantycznej; "Dziady" cz. IV
-ludowy; "Dziady" cz. II
Wielka emigracja to zjawisko, które miało miejsce po upadku powstania listopadowego, a później styczniowego. Szlachta i chłopi uczestniczący w powstaniach z obawy przed represjami masowo uciekali do Francji i Anglii. Tam rozpoczynali nowe życie.
Aluzja literacka - świadome nawiązanie w utworze do innego dzieła literackiego. Może to być cytat lub podobna sytuacja - czytelnik powinien ją dostrzec i zinterpretować.
"Romantyczność"
Walka romantyków z klasykami - to spór, który trwał w latach 1818 - 1830 między przedstawicielami oświecenia (stare pokolenie, kierujące się rozumem) a romantyzmu (pokolenie, kierujące się sercem). Spór rozpoczął Kaziemierz Brodziński (romantyzm) a odpowiedział mu Śniadecki (oświecenie). A.Mickiewicz należał do zwolenników romantyzmu, a ballada "Romantyczność" to manifest romantyzmu.
Ballada - Gatunek synkretyczny (zawiera cechy trzech rodzajów literackich) opowiada o tajemniczym zdarzeniu, zawiera elementy fantastyczne, dominuje w niej nastrój grozy, ingerują siły nadprzyrodzone. Akcja ballady rozgrywa się najczęściej w średniowieczu. Występują ludowe kryteria oceny świata (Za dobro się wynagradza, za zło każe).
W "Romantyczności" główną bohaterką jest obłąkana Karusia, która widzi swojego zmarłego kochanka - Jasia. Rozmawia z duchem, a świadkowie tej sceny dzielą się na tych, którzy jej wierzą i współczują (lud, narrator) i tych, którzy ją wyśmiewają (starzec).
Stanowisko narratora :
"Dziewczyna czuje - odpowiadam skromnie-
A gawedź wierzy głęboko;
Czucie i wiara silniej mówi do mnie
Niż mędrca szkiełko i oko."
Stanowisko starca:
"Ufajcie memu oku i szkiełku,
Nic tu nie widzę dookoła"
"Dziewczyna duby smalone bredzi,
a gmin rozumowi bluźni."
