Liście

JAK ZBUDOWANE SĄ LIŚCIE?

W świecie roślin istnieje niezwykła różnorodność kształtów i budowy liści. W każdym środowisku rośliny wykształciły inną strukturę liści. Liście roślin zawsze zielonych są sztywne, pokryte grubą skórką, czyli epidermą, a często warstwą wosku. Dzięki temu dłużej wytrzymują skrajne warunki środowiska. Liście roślin żyjących w suchym klimacie są małe, często przekształcone w ciernie lub łuski. Niektóre pokrywa gruba warstwa włosków, która utrudnia parowanie wody. Liście sukulentów liściowych są mięsiste i gromadzą w miękiszu duże ilości wody. U roślin wodnych liście są wiotkie i poddają się nurtowi. Nie mają one szparek liściowych. W lesie tropikalnym liście niektórych roślin osiągają ogromne rozmiary, aby jak najlepiej wykorzystać słabe światło dochodzące do dna lasu.


KSZTAŁTY LIŚCI

Kształt blaszki liściowej może być lancetowaty, podługowaty, eliptyczny, okrągły, jajowaty, strzałkowaty, nerkowaty. Różnie wygląda brzeg blaszki liściowej. Może być cały, ząbkowany, piłkowany, wrębny. Gdy wcięcia są duże, liść nazywamy klapowanym lub siecznym. Liście mogą być pojedyncze lub złożone z kilku mniejszych listków.


OGONEK LIŚCIOWY

Na ogół liście przytwierdzone są do łodygi ogonkiem. Może on wyrastać z krawędzi lub ze środka blaszki liściowej, jak u nasturcji. Liście niemające ogonka przyrastają całą nasadą do łodygi.


BARWY LIŚCI

Większość liści ma kolor zielony, ponieważ zawiera chlorofil. Oprócz niego obecne są także inne barwniki. Gdy jest ich dużo barwią liść na inny kolor. Gdy w pewnych częściach liścia jest mniej chlorofilu, liść jest pstry.
Na przykład u odmiany ostrokrzewu, w miękiszu przy brzegu liścia nie ma chlorofilu. Dlatego liść ma żółty lub kremowy margines.
W jesieni fotosynteza ustaje, a chlorofil ulega rozkładowi. Ujawniają się wtedy barwniki czerwone i żółte. To dzięki nim możemy podziwiać piękne kolory jesiennych liści.
Niektóre odmiany buka i klonu mają liście czerwone.


DLACZEGO DRZEWA TRACĄ LIŚCIE?

Niektóre drzewa mają liście nietrwałe: tracą je przed najtrudniejszą dla drzew pora roku: zimną w klimacie umiarkowanym lub suchą w klimacie subtropikalnym. W ten sposób drastycznie ograniczają swoje zapotrzebowanie na wodę. Drzewo pozbawione liści przechodzi w stan spoczynku, a jego procesy życiowe ulegają znacznemu spowolnieniu. Przed zrzuceniem liści, roślina wycofuje z nich niektóre substancje i magazynuje je w korzeniach. Na wiosnę, kiedy warunki klimatyczne znów staną się korzystne, roślina wypuści nowe liście.