Głównymi postaciami kobiecymi w epopei narodowej Adama Mickiewicza pt.”Pan Tadeusz” są Zosia i Telimena. Są to dwie kobiety o znacznie różniących się charakterach. Na podstawie fragmentów „Pana Tadeusza” postaram się je scharakteryzować i porównać.
Pierwszą bohaterką jest Zosia, córka Ewy Horeszkówny wychowywana przez Telimenę. Przedstawiony pierwszy fragment pochodzi z początku utworu i opowiada o pierwszym spotkaniu owej bohaterki z Tadeuszem. Dowiadujemy się, że jest to młoda dziewczyna, zaledwie czternastoletnia. Charakteryzuje ją spontaniczność, radość życia, a także co dało się zauważyć gdy wbiegała po desce do pokoju niczym „biały ptak”- płynność ruchów. Jest zjawiskowa i tajemnicza. Patrząc na jej zachowanie można zauważyć, że łączy dziecinność z kobiecością. Kolejny fragment pochodzi z końcowych partii utworu, tuż po zaręczynach Zosi z Tadeuszem. W urywku zgadza się z nim w kwestii uwłaszczania chłopów, choć to jemu pozostawia ostateczną decyzję. Przyznaje mężowi wyższą pozycję i mu się podporządkowuje. Uważa, że tak właśnie powinna postępować kobieta. W swoim postępowaniu kieruje się uczuciem. Bardzo kocha Tadeusza, o czym go zapewnia. Ceni ukochanego za wyznawane przez niego wartości. Mickiewicz ukazał Zosię jako wzór młodej szlachcianki, która nie jest zainteresowana towarzyskim życiem. Woli od tego spokój panujący na wsi.
Jej przeciwieństwem jest Telimena, krewna Sędziego i opiekunka Zosi. Jest ona typem damy modnej. Lubi się stroić w wymyślne i często niestosowne do miejsca i sytuacji suknie. Jest dojrzałą kobietą, świadomą swojej atrakcyjności i atutów, jak również słabych stron. Jest świadoma przemijania swojej młodości, dlatego poluje na męża by nie zostać na stare lata sama. Liczy się z opinią publiczną oraz preferuje miasto. Pragnie wykorzystać wszystkie uroki życia. W trzecim fragmencie tuż przed ślubem Telimeny i Rejenta poznajemy ją jako osobę nie kierującą się uczuciami. Zawsze stawia na swoim i uważa, że może się przeciwstawić mężczyźnie. Jest pragmatyczna, wybiera małżeństwo z rozsądku, gdyż najważniejsza jest dla niej stabilizacja.
Mickiewicz wprowadzając do poematu tak różne postacie kobiece, zaakcentował różnorodność ludzkich charakterów. Zosia to spokojna, uczynna, skromna dziewczyna, natomiast Telimena to bohaterka dynamiczna, często w swoich zachowaniach śmieszna, umiejąca walczyć o swoje. Niewątpliwie obie bohaterki wzbudzają sympatię, jednak to Telimena jest postacią przy której Zosia wypada nieco blado.