W starożytności ludzie uważali muzykę i instrumenty muzyczne za dar bogów. Niektóre kultury orientalne twierdzą nawet, że świat powstał z dźwięku. W tradycji greckiej istnieją mity o narodzinach muzyki i powstaniu instrumentów muzycznych.
Podczas spaceru nad brzegiem rzeki, grecki bóg Hermes znalazł skorupę żółwia. Zamocował na niej struny i w ten sposób skonstruował lirę.
Bożek Pan, opiekun pasterzy i trzód, mający ręce i nogi kozła, zakochał się w nimfie Syrinks. Żeby uniknąć jego męczących zalotów, nimfa schroniła się w sitowiu i zamieniła w trzcinę. Pan ściął kila trzcin, połączył je i zrobił z nich flet, który nazwał syringą.
Ozyrys wypełniał misję cywilizowania Egipcjan, ucząc ich między innymi sztuki muzycznej. Dla nich skonstruował pierwszą trąbę.
Wynalazca cytry i fletu nazywał się Jubal i był dalekim krewnym Kaina.
Starożytni ludzie wybijali rytm stukając w pnie drzew lub uderzając o siebie kamieniami. Prawdopodobnie w ten sposób powstały bębenki i talerze. Zaś kołatki były to ruchome młotki osadzone na desce, które przy potrząsaniu o nią uderzały. Wkładając z kolei kilka kamyków do wysuszonej dyni i potrząsając nią, wymyślono grzechotkę.
Od niepamiętnych czasów człowiek zastanawiał się, co zrobić, żeby po raz kolejny zagrać tą samą melodię. Wymyślił więc sposób zapisywania muzyki za pomocą specjalnych znaków. Grecy jako pierwsi do zapisania skali dźwięków użyli liter alfabetu. Taką samą notację przyjęli też Rzymianie, nazywając te znaki neume. Ten typ notacji rozwinął się i do użytku weszła linia muzyczna. Początkowo była to tylko jedna linia, następnie dwie. Jeśli na początku linii było napisane F, wszystkie noumeny powyżej brzmiały jak nasze fa, jeśli C-jak do.
Z liter F i C pochodzą nasze klucze , znaki zapisywane na początku lub wewnątrz linii muzycznej, które określają wysokość nut zapisanych na linii.
Na początku XI w. Guido d`Arezzo wprowadził czterolinię, z których dwie były kolorowe. Neumy na żółtej linii były to fa, na czerwonej-do. Neumy zapisane na liniach czarnych i w przestrzeniach między liniami odpowiadały pozostałym pięciu nutom. Wszystkich nut było siedem. Guido przypisał im nazwy według pierwszej sylaby z każdego kolejnego wersu hymnu gregoriańskiego na cześć św. Jana:
Ut queant laixis / Resonare fibris / Mira gestorum / Famuli quorum / Solve polluti / Labii reatum / Sanctae Johannes / (obie początkowe litery utworzyły “si”). W XVII wiek nutę ut (używana do dziś we Francji ) została zastąpiona przez do.
Od XVI wieku używana jest pięciolinia złożona z pięciu równoległych linii i czterech przestrzeni między nimi. Najwyższe nuty są na pięciolinii wyżej zapisane od niskich. Różnica wysokości między dwoma nutami nazywa się interwałem. Na pięciolinii, jak również nad i pod nią, umieszcza się także wszystkie elementy notacji muzycznej. Pojedyncza pięciolinia służy zazwyczaj jednemu głosowi, głosom lub grupie identycznie grających instrumentów, głosowi człowieka albo głosowi chóru. W zestawieniu kilku głosów stosuje się systemy pięciolinii ułożonych równomiernie.
Kompozycje muzyczne wykonywane przez orkiestrę kierowaną przez dyrygenta to muzyka symfoniczna. Funkcja dyrygenta pojawiła się na początku XIX wieku. Wcześniej zespoły były kierowane przez aktywnego muzyka, który był jednocześnie kompozytorem wykonywanego dzieła. W połowie XIX w. przyjęło się używanie batuty, wcześniej tempo było wybijane nogą lub laską na podium.
Muzyka kameralna to kompozycje muzyczne przeznaczone do wykonania solowego albo przez małe zespoły.
Termin muzyka sakralna obejmuje wszystkie kompozycje muzyczne liturgiczne czyli wykonywane podczas ceremonii sakralnej.
Opera nazywana dzisiaj jest również melodramatem lub dramatem muzycznym. To spektakl, w którym intryga jest wyrażona poprzez taniec i śpiew. Przodkiem opery jest teatr grecki. Dramaty Sofoklesa i komedie Arystofanesa były przedstawiane z towarzyszeniem chóru tancerzy i muzyków.
