Odpowiedzi

2009-11-21T13:03:11+01:00
WPŁYW PRAWIDŁOWEGO ODŻYWIANIA I AKTYWNOŚCI RUCHOWEJ NA ZDROWIE CZŁOWIEKA


Każdy człowiek jest odpowiedzialny za swoje zdrowie, powinien je doskonalić i chronić przed wpływem szkodliwych czynników środowiskowych i społecznych. Musi być świadom tego co szkodzi zdrowiu i przyczynia się do powstawania chorób. Jednym z czynników decydującym o naszym zdrowiu jest właściwe odżywianie. Właściwe odżywianie oznacza przyjmowanie składników odżywczych, które:

- zapewniają dobrą sprawność umysłową i równowagę emocjonalną
- gwarantują dobrą kondycję
- zmniejszają ryzyko chorób
- uwzględniają maksymalną długość zdrowego życia

Racjonalne odżywianie to takie, które pokrywa całkowite zapotrzebowanie człowieka na wszystkie składniki niezbędne do rozwoju życia i zachowania zdrowia. Wszystkie składniki odżywcze są równie ważne i niedobór jednego z nich prowadzi do zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu. Zapotrzebowanie na poszczególne składniki pożywienia jest bardzo różne - od stosunkowo dużego na węglowodany, białka, tłuszcze do bardzo niewielkiego na witaminy, składniki mineralne. Zależy od płci, wieku, aktywności zawodowej, klimatu, trybu życiu, rodzaju wykonywane pracy, itd.
Przekroczenie zapotrzebowania kalorycznego prowadzi do nadwagi i otyłości. Są to zjawiska niekorzystne dla zdrowia człowieka, przyśpieszają choroby układu sercowo - naczyniowego, wywołują zmiany w wydzielaniu dokrewnym (cukrzyca), zmiany immunologiczne, itd. Nadwaga i otyłość to zjawiska niekorzystne dla zdrowia człowieka. Wg H. Konczałowskiego umieralność wśród mężczyzn z tą patologią była o połowę wyższa. Otyłość skraca życie o 10 - 12 lat. Pełna świadomość społeczeństwa może wpłynąć na zwalczanie złych, a nabywanie dobrych nawyków żywieniowych.
Oto kilka rad udzielanych przez T.Rożniatowskiego:
1. Jedz tyle, ile potrzeba do zachowania wagi odpowiedniej do naszego wzrostu i wieku.
2. Najzdrowsze jest jedzenie częściej niż trzy razy dziennie (5 razy).
3. Na śniadanie jedz - 20%, drugie śniadanie - 10%, obiad - 40%, kolacja - 20% całkowitego pożywienia.
4. Zachowaj odpowiednie proporcje poszczególnych składników pożywienia, ogranicz tłuszcze na rzecz węglowodanów.
5. Nie zapominaj o witaminach.
6. Dostarczaj organizmowi odpowiednią ilość składników uniwersalnych.
7. Nie zapominaj o odpowiedniej ilości wody.
Podstawowe składniki pokarmowe to białka, węglowodany i tłuszcze. Nasz organizm potrzebuje również niewielkiej ilości witamin, składników mineralnych, błonnika i wody.

Ruch jako podstawowy objaw i potrzeba życia jest niezastąpioną czynnością każdego zdrowego człowieka. Rozwijanie motywacji i zainteresowań do samodzielnej pracy nad zdrowiem, do systematycznej troski o własną sprawność fizyczną, prawidłową budowę i postawę ciała, odporność i wydolność organizmu, a także estetykę wyglądu, urodę sprzyja wytwarzaniu afirmatywnej, a zarazem refleksyjnej postawy wobec racjonalnego wypoczynku. Można więc powiedzieć, że proces samowychowania jest działaniem, które zwielokrotnia wpływ wychowawczy rodziny, szkoły oraz innych instytucji zajmujących się organizowaniem wypoczynku w czasie wolnym. Z procesem tym bezpośrednio wiąże się problem samooceny rozwoju fizycznego i sprawności.



Samoocena podporządkowana formule„bądź sędzią sam dla siebie", przejawiać się powinna w upowszechnianiu kart i nomogrammów, ułatwiających kontrolowanie osobistej sprawności fizycznej i motoryki oraz jej doskonalenie przez racjonalnie zorganizowany wypoczynek rekreacyjno - sportowy. W procesie samowychowania ukierunkowanym na sprawy wypoczynku rekreacyjno -sportowego niezbędne jest więc wytwarzanie określonej postawy, która będzie wyrazem rozumienia biologicznych funkcji organizmu, korzystnego wpływu ruchu na organizm, zasad racjonalnego odżywiania się i wydatkowania energii. Uświadamiając sobie zdrowotno -wychowawcze funkcje wypoczynku rekreacyjno - sportowego, możemy też dokonać przewartościowania i zmodyfikowania wzorów zachowań w czasie wolnym, tak aby aktywność ruchowa stała się bezwzględną potrzebą życiową człowieka i jego orężem w walce z wielorakimi ujemnymi wpływami cywilizacji technicznej. Szczególnie niepokojącym zjawiskiem życia w warunkach współczesnej cywilizacji jest narastające ograniczenie codziennej aktywności ruchowej. Zjawisko to jest niejako ubocznym produktem postępu technicznego. Mechanizacja wielu dziedzin pracy zawodowej eliminuje bowiem wysiłek fizyczny, a rozwój motoryzacji i urbanizacja ogranicza wysiłki, które dawniej były niezbędne dla utrzymania się przy życiu.(Romanowski W., Eberhardt A.) Przekonywującą ilustracją tego zjawiska może być to, iż tak jak kiedyś zdarzeniem w codziennym życiu człowieka była wyprawa realizowana w inny sposób niż pieszo, tak teraz piesze pokonywanie nawet niewielkich przestrzeni staje się dla ludzi w krajach uprzemysłowionych sytuacją coraz bardziej wyjątkową. W pełni uzasadnione stają się obawy, że stopniowa redukcja ogólnej aktywności ruchowej współczesnego człowieka, będzie prowadzić do postępującego obniżenia się wydolności fizycznej, co z kolei upośledzi przystosowalność do zmiennych warunków życia. W tej sytuacji, dla ludzi o małej aktywności ruchowej, a tym samym o niskiej wydolności fizycznej, nawet umiarkowane wysiłki fizyczne, jakich wymaga praca zawodowa i codzienne życie, sięgać będą niejednokrotnie granic ich tolerancji, powodując zmęczenie, obniżenie efektywności pracy zawodowej i spadek ogólnej aktywności życiowej. Fakty te w ujemny sposób rzutować mogą na sferę psychiki człowieka i stosunki międzyludzkie. We współczesnym świecie poważnym zagrożeniem staje się niedostatek
ruchu. Ostrzeżeniem powinny tu być opinie fizjologów zajmujących się zagadnieniami adaptacji człowieka do warunków życia codziennego, z których jednocześnie wynika, że niedostatek ruchu, wywołuje w organizmie ludzkim bardzo groźne konsekwencje w sytuacji dłuższego bezruchu wyraźnym zaburzeniom ulega gospodarka mineralna ustroju, praca niektórych gruczołów wydzielania wewnętrznego, powstają zaburzenia metaboliczne. (Wroczyński R.) Omawiając niebezpieczeństwa, jakie wynikają z ograniczonej aktywności ruchowej człowieka zwrócić trzeba również uwagę na nasilające się zjawiska otyłości u ludzi. Patogeneza otyłości jest wieloczynnikowa. Jednym z czynników jest zdeterminowanie genetyczne, które w populacji występuje jednak stosunkowo rzadko. Podstawową przyczyną otyłości bywa najczęściej brak ruchu i nieracjonalne odżywianie się.
Na tle zaprezentowanych ujemnych następstw, jakie pociąga za sobą brak ruchu, bardziej oczywiste staje się, dlaczego we współczesnych warunkach życia rekreacji fizycznej nadaje się tak wysoką rangę w kierunku potrzeb społecznych. Chcąc aktywnym wypoczynkiem zainteresować jak najszersze kręgi młodzieży oraz dorosłego społeczeństwa, trzeba obok tradycyjnych dyscyplin sportowych, takich jak piłka nożna, lekkoatletyka, gry sportowe uwzględniać też nowe niedostatecznie jeszcze u nas spopularyzowane formy ruchu, które wzbogacają treść indywidualnej i grupowej rekreacji fizycznej. Kierunek tych tendencji wytyczają ci pedagodzy, którzy wskazują renesans plenerowych form aktywnego wypoczynku. Dynamiczny rozwój turystyki, gier terenowych, marszów i biegów orientacyjnych, ćwiczeń na ścieżkach zdrowia, ścieżkach kondycyjnych, czy też ścieżkach testowych.( Walońska T.)




W programie rekreacji fizycznej obserwuje się również upowszechnienie tzw. gimnastyki kondycyjnej, której celem jest dostarczenie ćwiczącym ruchu wymagającego dużego wydatku energetycznego przez stosowanie specjalnych przyrządów i przyborów
intensyfikujących wysiłek, jak np.: skakanki, exspandory, ciężarki, aparaty do suchej zaprawy specjalistycznej np.: wioślarskiej, narciarskiej. Wymienione wzory rekreacji fizycznej muszą często z uporem przebijać się przez utrwalony tradycją system form wypoczynku, do prowadzenia których dostosowany jest obecnie produkowany sprzęt i urządzenia sportowe, a także program szkolny. Już choćby na podstawie powyższych przesłanek można stwierdzić, iż przyjęcie nowatorskich koncepcji wychowania do rekreacji wiążą się z potrzebą stworzenia w szkole odpowiedniego klimatu pracy twórczej - takiej, w której chodzić będzie nie o sumę przyswojonych informacji lub też poziom usprawnienia motorycznego, lecz o samodzielny wysiłek, świadome dążenie do odkrywania nowych faktów i zjawisk. W toku wielostronnej aktywizacji uczeń musi rozwiązywać pewne zadania, co powoduje, iż uwaga jego koncentruje się na poszczególnych ćwiczeniach - fazach ruchu, ale przede wszystkim na wzajemnych relacjach występujących pomiędzy ruchem, a biologiczną funkcją organizmu lub zjawiskami dokonującymi się w otaczającym środowisku. Można więc powiedzieć iż w toku wielostronnej aktywizacji ucznia dokonuje się swoista syntonia pomiędzy aktywnością ruchowa ucznia, a sferą poznawczą, kształcącą i wychowawcza. Stad też aktywność ruchowa we współczesnej szkole musi się zespalać z aktywnością procesów myślowych przez odpowiednie ukierunkowane doskonalenie spostrzeżeń wzrokowych, doświadczeń kinestetyczno - ruchowych, kształtowanie wyobraźni przestrzennej, stwarzanie okazji do analizy i syntezy wzrokowej oceny rysunków ilościowych i przestrzennych. W ten sposób aktywność ruchowa ułatwiać może uczniom zrozumienie takich pojęć jak czas, przestrzeń, przyczynowość. Konsekwencją dydaktyczną, wynikającą z tych założeń będzie tworzenie odpowiednich sytuacji wychowawczych, w których uczeń ćwicząc, bawiąc się będzie mógł zrozumieć, że nie są to pojęcia, które można ukazać bezpośredni, lecz iż są one konstrukcją wzajemnych relacji. Idąc tą drogą dostrzegamy, iż każda forma aktywności ruchowej zespolona może być z określoną funkcją poznawczą, kształcącą. Związek aktywności ruchowej z psychiką człowieka jest
szczególnie silny we wczesnych fazach rozwoju. Im dziecko młodsze, tym trudniej psychomotorykę wyodrębnić w jego rozwoju ogólnym. Można powiedzieć, że u dziecka w wieku przedszkolnym sfera psychiczna i motoryczna zespalają się tak dalece ze sobą, iż nie można ich ani kształtować, ani też badać w izolacji. Umiejętne sterowanie rozwojem motorycznym ucznia wymaga posiadania określonego zasobu wiedzy na temat rozwoju motoryki dziecka. Wielu autorów zwraca uwagę, iż najszybszy rozwój gibkości i szybkości ma miejsce między 3 a 7 rokiem życia. Dla kształtowania zwinności ruchów najwłaściwszy jest okres od wczesnego dzieciństwa do okresu pokwitania, dla siły okres przedpokwitaniowy, zaś dla wydolności okres pokwitania i dorastania. Są to okresy szczególnie korzystne dla rozwoju danej cechy, co jednak nie oznacza, że tylko te cechy powinny być wówczas rozwijane bez stymulacji innych przejawów motoryczności. Nie można również zapominać o
tym, że rozwój psychomotoryki u poszczególnych osób może mieć swój odrębny, specyficzny tor, który uwarunkowany jest przez czynniki genetyczne, środowiskowe, odżywiania lub tryb życia.
Motoryczność człowieka dorosłego, w pełni ukształtowana, dojrzała, jest zazwyczaj uboższa niż motoryczność dziecięca. Jej zakres zawężony jest warunkami życia, zredukowany do tych ruchów, których wymagają obowiązki zawodowe i codzienna aktywność życiowa. Jest za to bardziej zróżnicowana, dostosowana do charakteru pracy i rodzaju środowiska, a przy tym obarczona masą nawyków, przyzwyczajeń, zamiłowań. Osobnik dorosły wpada w pewien ruchowy schematyzm, który jest dostosowany do jego trybu życia, do potrzeb. Ta motoryczność ma swoje zalety: jest zdyscyplinowana, precyzyjna, ekonomiczna.


Proces starzenia się motoryki - w związku z cywilizowanym trybem życia - rozpoczyna się przedwcześnie. Badania Instytutu Naukowego Kultury Fizycznej w Warszawie wykazały, że inwolucja motoryczna u kobiety zaznacza się już około 18 roku życia, a u mężczyzn nieco później. Inwolucja ta polega przede wszystkim na spadku szybkości, zręczności i gibkości. Badania te były przeprowadzone w środowisku młodzieży studiującej. W ich wynikach znalazła odzwierciedlenie abnegacja ruchowa, sedenteryzm, charakterystyczny dla trudnego okresu maturalnego oraz pierwszych, ciężkich lat studiów. Starość przedwczesna spowodowana jest nie tyle stopniowym i fizjologicznym zużywaniem się „maszyny ludzkiej", ile jej wadliwą „konserwacją", wynikającą z niedbalstwa lub braku uświadomienia.
Profilaktyka starości czyni obecnie ogromne i szybkie postępy, a zadania współczesnej geriatrii koncentrują się nie tyle na prostym przedłużeniu życia, ile na walce z przedwczesną, patologiczną zgrzybiałą starością. W tej walce niezwykle ważną rolę gra kultura fizyczna, szerząc kult aktywności i uporczywej pracy nad sobą.
Już sam fakt, że układ ruchowy obejmuje ponad połowę masy ciała, dowodzi roli jego aktywności w procesach życia rozwoju. Efektem aktywności ruchowej są zarówno strukturalne, jak funkcjonalne zmiany w obrębie niemal całego organizmu. Do najbardziej rzucających się w oczy należą: przyrost wymiarów liniowych i masy ciała (zwłaszcza mięśni), poprawa jego budowy i postawy, a także wzrost siły, szybkości, wytrzymałości i zwinności, a więc ogólnej sprawności fizycznej. Pod wpływem treningu zachodzą również niemniej istotne, choć trudniej dostrzegalne, zmiany we wszystkich prawie układach, narządach i tkankach ustroju. W układzie kostnym następuje m.in. przyśpieszenie procesów rozrostu, zwiększenie się ilości tzw. substancji zbitej, a także składu chemicznego kości, przez przyrost substancji organicznych i soli mineralnych. W efekcie tego szkielet staje się bardziej wytrzymały na urazy mechaniczne. W układzie mięśniowym, oprócz przyrostu jego masy i siły, obserwuje się m. in. pogrubienie włókien mięśniowych, zwiększenie ilości mioglobiny oraz białka kurczliwego, co umożliwia lepsze zaopatrywanie tkanki mięśniowej w tlen, a także usprawnienie procesów wyzwalania energii w czasie pracy.

Zmiany w narządach wewnętrznych pod wpływem aktywności ruchowej wyrażają się głównie ( choć nie wyłącznie ) w postaci zwiększonej wydolności wysiłkowej organizmu. Wraz ze wzrostem ciężaru i objętości serca, w następstwie intensywnych wysiłków, zwiększa się jego pojemność skurczowa i minutowa, umożliwiając lepsze zaopatrywanie pracujących tkanek w tlen i inne składniki odżywcze oraz sprawniejsze usuwanie produktów przemian energetycznych.
Systematyczne wysiłki prowadzą również do zmian adaptacyjnych w układzie oddechowym. Zwiększa się m.in. pojemność życiowa płuc, następuje pogłębienie się oddechu przy równoczesnym zwolnieniu jego rytmu, a także zwiększają się potencjalne możliwości w zakresie maksymalnej wentylacji płuc.
Istotne zmiany w następstwie wysiłków typu wytrzymałościowego dają się również zaobserwować w obrębie poszczególnych narządów, a także tkanek. Do pierwszych - tytułem przykładu można zaliczyć wzrost zapasów glikogenu oraz innych zasobów energetycznych w wątrobie, z równoczesnym polepszeniem się możliwości ich wykorzystania i uzupełnienia; do drugich - na przykład wzrost ilości hemoglobiny w czerwonych ciałkach krwi, a w połączeniu ze wzrostem mioglobiny w mięśniach prowadzi do podwyższenia ogólnej pojemności tlenowej organizmu.
Powinniśmy sobie zdawać dokładnie sprawę, że poprzez wychowanie fizyczne osiąga się: rozwój i sprawne działanie narządów ruchu, wyrobienie cech psychofizycznych oraz cech charakteru i woli. Wychowanie fizyczne ma również zadanie uzyskania przez ćwiczących pełnego zdrowia fizycznego i psychicznego, jak i osiąganie pozytywnych cech w zakresie profilaktyki tzw. celowanej. Wreszcie powinno ono stanowić bazę ruchową dla korelacji wrodzonych czy nabytych wad oraz dla stosowania specjalistycznego usprawnienia ruchowego.
2 5 2
2009-11-21T13:05:11+01:00
Sposób odżywiania wpływa na wygląd skóry, a także na jej odporność na rozmaite bodźce chemiczne i fizyczne. Pełnowartościowa dieta powinna zawierać wszystkie składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Należą do nich: białko, składniki mineralne i woda - stanowiące materiał budulcowy, a także węglowodany i tłuszcze będące źródłem energetycznym oraz inne składniki niezbędne do regulowania prawidłowej przemiany materii takie jak: witaminy i sole mineralne, które spełniają podwójną rolę: budulca i katalizatorów reakcji chemicznych.
Składniki mineralne
Oprócz roli budulca spełniają bardzo ważną funkcję w przemianie materii oraz zapewniają prawidłową czynność wielu narządów i tkanek. Niezbędne są do zachowania normalnej pobudliwości nerwów i mięśni, jak również do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w ustroju.
Żelazo, wapń, fosfor - odgrywają poważną rolę w czynności układu nerwowego, w postępowaniu przebiegu procesów kostnienia oraz czynności krwiotwórczej, a także w przebiegu prawidłowego wzrostu włosów i paznokci. Określone proporcje takich pierwiastków, jak: lit, krzem, wapń, magnez decydują między innymi o prawidłowej przemianie materii, chronią przed miażdżycą i przedwczesną śmiercią z powodu zawału.
Cynk zapewnia prawidłowe wykorzystanie witaminy A z wątroby. Jeżeli brakuje cynku, to podawanie nawet dużych dawek witaminy A, nie uzupełni jej niedoboru. Poza tym cynk przyśpiesza gojenie tkanek.
Skłonność do stanów zapalnych zwiększa się przy nadmiarze sodu i potasu, a zmniejsza się przy nagromadzeniu wapnia i magnezu.
Przy prawidłowym odżywianiu należy zwrócić uwagę na utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej. Należy tak dobierać produkty, żeby nie było nadmiaru składników kwasotwórczych. Owoce, jarzyny, mleko są zasadotwórcze, natomiast mięso, ryby, jaja, przetwory zbożowe, słodycze - kwasotwórcze. Zawsze powinno się dbać o to, aby była przewaga produktów zasadotwórczych nad kwasotwórczymi. Zakwaszenie ustroju bowiem zwiększa wrażliwość skóry na podrażnienia, a dieta zasadowa tę wrażliwość zmniejsza. Właściwe odżywianie wpływa w dużej mierze na prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego. Zaburzenia w trawieniu odbijają się ujemnie na wyglądzie (czasem objawiają się czerwonością nosa, wypryskami na skórze i bladością). Do prawidłowego trawienia niezbędne są owoce i jarzyny zawierające pewne ilości błonnika, który pobudza perystaltykę jelit. Ze względu na to, że organizm potrzebuje wielu rozmaitych pierwiastków chemicznych wchodzących w skład tkanek, pożywienie powinno być jak najbardziej urozmaicone, ponieważ żaden z produktów żywnościowych (nawet mleko) nie zawiera wszystkich niezbędnych dla ustroju elementów. Jedynym wyjątkiem jest mleko matki, ale też tylko wtedy, gdy odżywia się ona prawidłowo.
Odpowiednie odżywianie wpływa na procesy chemiczne tkanek i może zmniejszyć lub zwiększyć odporność na różne bodźce i choroby. Badania wykazały, że nadmiar węglowodanów zwiększa skłonność do różnego rodzaju uczuleń. Dlatego bardzo ważne jest zachowanie równowagi miedzy poszczególnymi pierwiastkami.
"Kosmetycznymi" 'objawami wadliwego odżywiania się mogą być na przykład: cienkie włosy bez połysku, przerzedzanie się włosów, łojotok w fałdach nosowo- policzkowych, zapalenie powiek w kącikach oczu, zapalenie kącików ust, suchość skóry, nadmierne rogowacenie ujść torebek włosowych, drobne wybroczyny krwawe, ogniska łuszczenia naskórka, łamliwe paznokcie, obrzęki tkanki podskórnej itp.
Wiele z wyżej wymienionych dolegliwości jest spowodowanych niedoborem witamin. Witaminy spełniają bardzo ważną rolę w organizmie. Brak lub niedobór niektórych z nich powoduje nie tylko zmiany w narządach wewnętrznych, ale również wpływa na odczynowość skóry. Niedobór witamin może wynikać z małej ilości witamin w pożywieniu, z wadliwej asymilacji, jak również z niedostatecznego ich wytwarzania przez organizm. Niedobór jednej witaminy w pożywieniu może wywołać awitaminozę spowodowaną niedoborem innej.
Witamina C, której duża ilość zawierają owoce dzikiej róży, zielona pietruszka, czarna porzeczka, cytryny, wzmaga odporność na zakażenia, uszczelnia naczynia krwionośne, działa przeciwalergicznie. Dlatego też stosuje się ją przy stanach zapalnych, odmrożeniach, rozszerzonych naczyniach krwionośnych, trądziku pospolitym itd. Jej niedobór czyni skórę bladą, ponadto powoduje uczucie zmęczenia, znużenia. Palacze cierpią często na braki witaminy C, ponieważ nikotyna niszczy ją w organizmie człowieka.
Witamina C towarzyszy witaminie P, wzmagając jej działanie, reguluje przepuszczalność naczyń krwionośnych, dzięki czemu działa przeciwzapalnie. Witamina A przeciwdziała suchości skóry, reguluje czynności gruczołów łojowych i dlatego niezbędna jest również przy łojotoku, wypadaniu włosów, łamliwości paznokci itp. Witamina A znajduje się w mleku, maśle, żółtku jaj, a poza tym w postaci karotenu w marchwi, sałacie zielonej, owocu dzikiej róży.
Niedobory witamin z grupy B2 powoduje bolesne pękanie kącików warg, zapalenie śluzówek, zawroty głowy, apatie. Przy dłużej trwającym niedoborze skóra staje się mało elastyczna i przybiera starczy wygląd.
Witaminę B1 stosuje się w ropnych zakażeniach, wysiękach, łojotoku, trądziku itd. Alkoholicy są mało odporni na zakażenia ropne, ponieważ często występuje u nich jej niedobór. Witaminy z grupy B znajdują się w drożdżach, żółtku jaj, mleku. Witaminy z grupy B towarzyszą zwykle witaminie PP.
Witaminę PP można znaleźć w drożdżach, mięsie, wątrobie, nerkach, orzechach, w chlebie razowym. Witaminę PP podaje się przy trądziku pospolitym, trądziku różowatym, przy odmrożeniach. Ponadto działa ona odczulająco oraz łagodzi swędzenie skóry.
Witamina E działa regenerująco na naskórek i poprawia jędrność mięśni. Poza tym jest znana z działania przeciwutleniającego. Dlatego utrwala i ochrania witaminę A i C. Najwięcej witaminy E jest w oleju z kiełków pszenicy, żółtku jaj, pieczywie razowym, zielonym groszku.
Niezbędnym czynnikiem do zachowania skóry w prawidłowym stanie jest biotyna, zwana witaminą H. Niedobór biotyny objawia się stanem zapalnym skóry, bardzo silnym wypadaniem włosów, złym samopoczuciem. Dłuższy jej niedobór obniża odporność na choroby, hamuje wzrost i rozwój dzieci. Biotyna ma swego "wroga" w postaci awidyny, znajdującej się w surowym białku jaj, która wiąże witaminę H i czyni ją nieprzyswajalną dla organizmu. Dlatego nie powinno się spożywać białka jaj w stanie surowym (np. pić surowych jaj). Najwięcej biotyny jest w drożdżach i wątrobie, ale zawiera ją także groch, kalafior, grzyby, mleko.
Osoby odżywiające się nieprawidłowo często cierpią na niedobory witamin spowodowane również złym ich przyswajaniem na skutek niedostatecznego spożycia innych witamin. Stosowanie wtedy na własną rękę (bez konsultacji lekarza) preparatów witaminowych jest niewskazane, a nawet może nawet pewne stany pogłębić. Witaminy powinny być podawane w niewielkich ilościach, ale systematycznie. Zażywanie dużych ilości (chyba, że są to specjalne wskazania lecznicze) jest niecelowe i nie usprawni działania organizmu, ponieważ ich równowaga powinna być zachowana.
3 4 3