Odpowiedzi

  • Użytkownik Zadane
2009-12-07T21:57:07+01:00
PIŁSUDSKI JÓZEF, pseud. Wiktor, Mieczysław (1867-1935), polityk, mąż stanu, pierwszy Marszałek Polski. Urodził się w rodzinie ziemiańskiej w Zułowie na Wileńszczyźnie. Ukończył rosyjskie gimnazjum w Wilnie, następnie podjął studia medyczne w Charkowie. Został relegowany z uczelni i obwiniony o udział w spisku na życie cara Aleksandra III i skazany na pięć lat zesłania Syberii. Po powrocie włączył się do czynnej działalności w szeregach Polskiej Partii Socjalistycznej, zajmując się redakcją i drukiem pisma "Robotnik". W 1900 r. został aresztowany w Łodzi przez policję carską, następnie przewieziono go do szpitala więziennego w Petersburgu, zbiegł stamtąd i przedostał się do Galicji.
W PPS reprezentował nurt niepodległościowy, którego był głównym rzecznikiem i przywódcą. Podczas rewolucji 1905 r. kierował Organizacją Bojową PPS. Po rozłamie w tej partii (1906) stanął na czele PPS-Frakcji Rewolucyjnej. Od 1908 r. zajął się organizacją polskich niepodległościowych formacji: Związku Walki Czynnej i Związków Strzeleckich. Po wybuchu I wojny światowej na czele oddziałów strzeleckich wkroczył do Królestwa Polskiego, licząc na wybuch antyrosyjskiego powstania. Gdy rachuby te zawiodły, zmuszony został podporządkować swe oddziały Naczelnemu Komitetowi Narodowemu i powołanej przez władze austriackie Komendzie Legionów Polskich, z którą pozostawał jako dowódca 1. pułku, potem I Brygady, w stałym konflikcie. Jednocześnie założył tajną Polską Organizację Wojskową. W oczach dużej części Polaków stawał się przywódcą zbrojnej walki o niepodległość, twórcą wojska polskiego, rzecznikiem sprawy polskiej. Po zerwaniu z Niemcami w 1917 r. został przez nich aresztowany i uwięziony w twierdzy magdeburskiej. 10 listopada powrócił do Warszawy. 11 listopada Rada Regencyjna przekazała mu dowództwo nad wojskiem, 14 listopada pełnię władzy. 22 XI 1918 zaś objął stanowisko Tymczasowego Naczelnika Państwa, sprawując jednocześnie naczelne dowództwo sił zbrojnych. W trudnych dla powstającego państwa chwilach potrafił doprowadzić do kompromisu politycznego ze swym głównym przeciwnikiem politycznym Romanem Dmowskim, powołując rząd pod prezesura Ignacego Jana Paderewskiego (styczeń 1919) oraz uznając Dmowskiego za reprezentanta Polski na konferencji pokojowej w krzyżu. Jednocześnie, będąc od początku 1920 roku marszałkiem Polski, kierował działaniami wojskowymi na froncie wschodnim w wojnie z Armią Czerwoną posuwającą się na zachód. Reprezentował w polityce wschodniej idee federalizmu, zmierzając do utworzenia między Polską a Rosją samodzielnych państw złączonych z Polską więzami federacyjnymi. Podczas wojny polsko-radzieckiej był naczelnym wodzem Wojska Polskiego, dowodził osobiście siłami polski, które zaatakowały lewe skrzydło wojsk radzieckich Michaiła Tuchaczewskiego, odniósł pełne zwycięstwo.
Po uchwaleniu w marcu 1921 konstytucji, która ograniczyła kompetencje głowy państwa do zadań czysto reprezentacyjnych, Piłsudski nie zgodził się wystawiać swej kandydatury w wyborach prezydenckich. W 1923 roku zaś zrzekł się wszelkich funkcji państwowych i zamieszkał w Sulejówku. Prowadził ożywioną akcję propagandową na rzecz swego powrotu do władzy, krytykując wady i wynaturzenia demokracji parlamentarnej oraz występując w roli obrońcy honoru armii, który nie może zgodzić się na wciąganie wojska do rozgrywek politycznych. Winą za dziejące się w Polsce nieprawości obciążał ugrupowania nacjonalistyczne prawicy i centrum (blok Chjeno-Piasta), toteż wykorzystując fakt kolejnego objęcia władzy przez tę koalicję (maj 1926), dokonał przy pomocy wojska zbrojnego zamachu stanu, popartego przez partie lewicowe.
Po przewrocie majowym Piłsudski nie objął urzędu prezydenta i nie zniósł konstytucji, natomiast stworzył rodzaj stanu wyjątkowego, w którego ramach jego osoba stała ponad obowiązującym prawem. Odcinając się od dotychczasowych sprzymierzeńców z obozu lewicy parlamentarnej, przedstawiał się jako przeciwnik radykalnych zmian społecznych ("rewolucja bez rewolucyjnych konsekwencji"). Był zwolennikiem silnego i sprawnego państwa oraz daleko idącej modyfikacji ustroju parlamentarnego - poprzez zniwelowanie roli partii politycznych oraz ograniczenie uprawnień ciał ustawodawczych. W ostatnich latach życia, ciężko chory, zajmował się właściwie już tylko polityką zagraniczną i wojskiem, nie przestając jednak sprawować kontroli nad innymi dziedzinami życia państwowego przez oddanych sobie ludzi. Zaaprobował przygotowany przez Walerego Sławka i innych projekt nowej ustawy konstytucyjnej, wprowadzającej w Polsce system prezydencki. Występował zaś przeciw dążeniom do przebudowy struktur państwowych w duchu totalitarnym.
Zmarł 12 maja 1935 r. w Warszawie. Jego pogrzeb przekształcił się w wielką manifestację żałobną. Przy dźwiękach dzwonu Zygmunta pochowany został w Katedrze Wawelskiej. Serce zaś, zgodnie z ostatnią wolą, spoczęło na cmentarzu na Rossie w Wilnie w grobie matki.
Śmierć Piłsudskiego spowodowała powszechną żałobę. 13 maja 1935 r., Rada Miejska w Krzeszowicach na uroczystym żałobnym posiedzeniu na stojąco wysłuchała przemówienia burmistrza dr. Jana Walkowskiego, który: "podał do wiadomości żałobną wieść, że Wódz Narodu I Marszałek Polski śp. Józef Piłsudski życie zakończył, wyraził ogrom bólu i żałobę, jaką okryła się cała Polska z powodu straty Wskrzesiciela Niepodległości Naszej ojczyzny i Wielkiego Budowniczego Odrodzonej Polski". Następnie postanowiono wysłać depesze kondolencyjne do "Pana Prezydenta Rzeczypospolitej, Dostojnej Wdowy Pani Aleksandry Piłsudskiej i Prezesa Rady Ministrów, Walerego Sławka" (w zbiorach Archiwum Państwowego w Krakowie zachowała się kartka z podziękowaniami za okazane współczucie przysłana z polecenia Aleksandry Piłsudskiej przez Sekretariat Osobisty Ministra Spraw Wojskowych). Radni podjęli również decyzje, aby nie kupować wieńców na pogrzeb marszałka, lecz kwotę 100 zł przeznaczyć na sypanie kopca jego imienia. Na prośbę Zarządu Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny w Krzeszowicach oraz na wniosek radnego Adolfa Reaubourga uchwalono: "ulicę Kolejową biegnącą przez rynek i ul. Krakowską, jako najruchliwsze, jako też ze względów historycznych, ponieważ ulicami tymi przechodziły pierwsze legiony - nazwać ul. Marszałka Piłsudskiego". W listopadzie zmieniono uchwałę i ulicę od stacji kolejowej do rynku przemianowano na ul. 11 listopada, obecna ul. Krakowska została zmieniona na ul. Marszałka Piłsudskiego, następnie ulicy biegnącej na Nową Wieś nadano nazwę Ks. Biskupa Bandurskiego, w mieście ponadto był już Plac Piłsudskiego i ul. Legionów. Wiadomość o zgonie marszałka wywołała przygnębienie wśród mieszkańców. W większości domów wywieszono flagi przepasane kirem. Przy udziale znacznej liczby mieszkańców i organizacji społecznych 15 maja odprawiono w kościele parafialnym nabożeństwo żałobne. O postawie ludności żydowskiej w Krzeszowicach donosił "Nowy Dziennik": "W bożnicy Biur Cholim zgromadziła się cała tutejsza ludność żydowska, w obecności burmistrza Dra Walkowskiego i rejenta p. Reaubourga jako przedstawicieli władz, wygłosili przemówienie rabin Menasze Klinberg i dr Mayer".
Jeszcze przed śmiercią marszałka, 18 marca 1935 r. Rada Miasta Krzeszowice "w obecności Przedstawicieli Władz Rządowych i Organizacji Społecznych jednomyślnie uchwala łącznie z innymi miastami powiatu chrzanowskiego prosić I-go Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w głębokiej czci i wdzięczności za wskrzeszenie Wolnej Ojczyzny o zezwolenie na zaszczyt złożenia Mu w darze Godności Obywatela Honorowego miasta Krzeszowic".
Łukasz Skalny