Odpowiedzi

2009-12-08T17:17:38+01:00
Azot, nitrogenium, N, pierwiastek chemiczny należący do grupy 15 w układzie okresowym, liczba atomowa 7, masa atomowa 14,0067. Azot jest gazem dwuatomowym (atomy połączone wiązaniem potrójnym), bezbarwnym i bezwonnym, o gęstości 1,2506 g/dm3, temperaturze krytycznej -147,0οC i ciśnieniu krytycznym 33,5 atmosfery. Temperatura topnienia -209 οC, temperatura wrzenia –195,8 οC.

Azot otrzymuje się przez destylację frakcjonowaną ciekłego powietrza oraz spalanie metanu w powietrzu (dla celów technicznych) albo rozkład azotanu(V) amonu bądź azydku sodu (dla celów laboratoryjnych). Azot jest gł. składnikiem atmosfery (78%). Pod wpływem promieniowania kosmicznego z izotopu azotu 14N powstaje promieniotwórczy izotop węgla, wykorzystywany w metodzie datowania 14C.

Najbardziej rozpowszechnionym minerałem zawierającym azot jest azotan(V) sodu (tzw. saletra chilijska). Azot jest też składnikiem aminokwasów i białek. Krąży w środowisku naturalnym w tzw. cyklu azotu. W związkach chemicznych przyjmuje stopnie utlenienia: -III, +I, +II, +III, +V. W normalnych warunkach jest bierny chemicznie, w podwyższonej temperaturze wchodzi w reakcje z niektórymi metalami (dając azotki, np. AlN, Mg3N2, Li3N), z wodorem (amoniak), węglikiem wapnia, borem (BN), krzemem (Si3N4). Podczas wyładowań elektrycznych w azocie powstaje tzw. azot aktywny, łatwo reagujący z siarką, jodem, fosforem, arsenem, wieloma metalami, a także węglowodorami. Znanych jest pięć tlenków tworzonych przez azot: tlenek azotu(I) N2O (zwany gazem rozweselającym, gaz bezbarwny, nietrujący, podtrzymuje spalanie), tlenek azotu(II) NO (gaz o cząsteczkach paramagnetycznych, bardzo reaktywny (grupa nitrozylowa)), tlenek azotu(III) N2O3 (niebieska ciecz poniżej temperatury -10οC, nietrwały powyżej tej temperatury), tlenek azotu(IV) NO2 (czerwonobrunatny gaz o gryzącym zapachu, silnie trujący), tlenek azotu(IV) N2O4 (bezbarwny gaz, produkt dimeryzacji tlenku azotu(IV) NO2), tlenek(V) azotu N2O5 (ciała stałe, krystaliczne, bezwodnik kwasu azotowego(V)).

Inne ważne związki azotu: azotany(III), azotany(V), azydki, chlorek amonu, hydrazyna, hydroksyloamina, karbamid, siarczan(VI) amonu, węglan amonu. Azot jest surowcem wyjściowym do produkcji amoniaku, kwasu azotowego(V), nawozów sztucznych. Stosowany jest również jako gaz ochronny w procesach przemysłowych i laboratoryjnych oraz do napełniania żarówek. Ciekły azot znajduje zastosowanie w kriogenice. Azot został odkryty w 1772 przez D. Rutherforda, a także niezależnie przez K.W. Scheelego, H. Cavendisha, J. Priestleya.