Odpowiedzi

2009-12-13T17:37:31+01:00
Wiedza o atomie i strukturze mikrowiata była gromadzona przez naukowców i filozofów przez ponad dwa i pół tysišca lat. Historia badań nad tymi zagadnieniami sięga starożytnej Grecji. W okresie czasów redniowiecza nastšpiło zatrzymanie rozwoju, a nawet regres tej nauki. Jednak już w XVI wieku badania nad mikroczšstkami znów się rozpoczęły. Najszybszy rozwój atomistyki miał miejsce w XVIII i XIX wieku kiedy to podano pewne dowody istnienia atomów. Aby dokładniej zapoznać się z interesujšcym Cię okresem badań mikrowiata wybierz który z tematów:
stardożytność:
Aby jak najdokładniej zrozumieć i poznać rozwój myli atomistycznej należy cofnšć się w czasie o ponad 2000 lat i poznać osišgnięcia filozofów starożytnej Grecji, którzy jako pierwsi zajęli się badaniem struktury i działania mikrowiata. Badania te były w znacznym zakresie (choć nie zawsze) ograniczone do rozważań czysto logicznych nie popartych żadnymi dowiadczeniami czy wnikliwš obserwacjš przyrody. Było to powodem licznych sprzecznoci i częstego braku zgodnoci ich teorii z praktykš.


Tales(625-545 pne) był jednym z pierwszych greckich mylicieli, którzy zajęli się rozmylaniem nad mikrowiatem. Opisał oddziaływanie elektryczne naelektryzowanego przez pocieranie bursztynu. Za podstawowš substancję uznał występujšcš w przyrodzie wodę. Uważał, że to ona jest pierwotnym i końcowym żywiołem wiata. Z niej powstały wszystkie inne substancje. Z niej wywodzi się życie i ona jest ródłem wszelkiego ruchu. Posiada takie cechy, które pozwoliły rozwinšć się całej przyrodzie. Tales twierdził, że siła jest zjednoczona z materiš. Uważał, że podstawowš własnociš materii jest jej zdolnoć do poruszania się.


Anaksymander -uczeń Talesa postrzegał wiat jako złożenie przeciwieństw: suchego i mokrego, zimna i goršca. Jedno nie mogło powstawać z drugiego. Błędem byłoby przyznawanie któremu z żywiołów roli podstawowej. Uważał, że istnieje pierwotna substancja -apeiron- wielki, nieskończony w czasie i przestrzeni , niezróżnicowany, neutralny bezkres. Mimo takich dziwnych jak na pierwotnš substancję cech przypomina on co co jest dobrze znane w dzisiejszych czasach- próżnię! Według Anaksymandra apeiron wypełnia cały wiat i z niego powstajš wszystkie inne substancje i w nim one znikajš. Zawarte w nim przeciwieństwa mogš się rozdzielać. Anaksymander twierdził również, że materia jest połšczona z ruchem stanowišc jednoć.


Anaksymenes -inny uczeń Talesa twierdził, że pierwotnš substancjš jest nie woda , ani nie apeiron lecz powietrze. Miało ono być nieskończone ilociowo. Obserwacje przyrody potwierdzały to. Różne inne rzeczy mogły powstawać z powietrza w procesie zagęszczenia (w czasie oziębiania) i rozrzedzenia (w czasie ogrzewania). Na przykład ogień powstaje poprzez rozrzedzanie, a wiatry, chmury, woda i następnie ziemia i pozostałe substancje stałe- w procesie zagęszczania. Takie termiczne przemiany sš zwišzane z wieczny ruchem we Wszechwiecie. Niniejsze przemylenia Anaksymenes zastosował próbujšc wyjanić zjawiska meteorologiczne.


Heraklit, za pierwotnš substancję uważał ogień, który może przemieniać się we wszystkie pozostałe żywioły i substancje pokonujšc drogę z "góry" Wszechwiata do "dołu" (ogień zmienia się w powietrze, ta z kolei w wodę, a następnie w ziemię).


Ksenofanesa za podstawowš substancję uznał ziemię, będšca czwartym żywiołem wiata.


Parmenides uważał, że byt będšcy wszystkim co uchwytny, dla umysłu, nie ma poczštku i nie przemija, ale trwa stale -niezmiennie, jest poza czasem i wszystko sobš ogarnia (jest cišgły). Twierdził, że żadna substancja nie może przemienić się w innš. Ten obraz wiata nie zgadzał się z obserwacjami (na przykład drewno się spala, woda paruje -nic nie jest niezmienne). W takiej sytuacji Parmenides stwierdził, iż nie należy wierzyć zmysłom, a jedynie rozumowi.


Empedokles twierdził, że materia składa się z czterech substancji. Tymi czterema pierwiastkami miały być cztery żywioły: ziemia, ogień, woda i powietrze. Żaden z nich nie ma prawa zmienić się w inny. Wszystkie pozostałe rzeczy zbudowane sš włanie z tych podstawowych rodzajów materii połšczonych ze sobš w odpowiednich proporcjach. Na przykład, koci składajš się: z dwóch częci ziemi, dwóch wody, czterech ognia. Po połšczeniu powstaje nowa substancja, lecz pierwiastki pozostajš w niej nie zmienione. Empedokles postulował istnienie dwu podstawowych sił: miłoci i niezgody koniecznych do funkcjonowania wiata. Siły te działajš na podstawie przycišgania i odpychania. Miłoć łšczy czšstki podobne, nienawić odpycha czšstki różne. Filozof był przeciwny idei próżni.


Anaksagoras twierdził, iż składniki wiata sš niezmienne, tak jak Empedokles uważał, iż czšstki mogš łšczyć się i rozpadać. Sšdził jednak, że każda substancja posiada swój własny rodzaj czšsteczki. Jest ich niezliczona iloć. Nazwał je zarodkami. Zarodki można dzielić w nieskończonoć. W każdej czšsteczce zawarte sš wszystkie inne czšsteczki występujšce w niej w różnych proporcjach. Na przykład człowiek jedzšc zarodki mięsa zjada jednoczenie zarodki mięni, koci, krwi, odżywiajšc w ten sposób swój organizm.


Leukippos twierdził, iż wiat składa się z niepodzielnych czšsteczek materii majšcych postać geometrycznš - schematonów. Zajmujš one okrelone miejsce w przestrzeni. Sš zwišzane z umysłem, a nie ze zmysłami, nie sš przez nie wykrywane. Wysyłajš one wtórne czšsteczki, które trafiajš do duszy ludzkiej dajšc w niej odbicie wiata zewnętrznego. Leukippos postulował również istnienie pustej przestrzeni, w której można by było umiecić elementarne czšstki. Pustka miała być potrzebna, aby mógł zachodził ruch czšsteczek. Filozof ten stworzył podwaliny teorii, którš następnie rozwinšł Demokryt.


Demokryt z Abdery był największym filozofem greckim zajmujšcym się zagadnieniami mikrowiata, od którego czasów tak naprawdę datuje się rozwój atomistyki. Żył między około 460, a 370 rokiem p.n.e. Swojš teorię opisał w dziele: "O małym porzšdku wiata". Uważał, że nic nie może się zmieniać w co zupełnie innego. Naturę widział jako cišgły ruch małych materialnych, niepodzielnych i wiecznych czšstek, które nazwał atomami (słowo atom oznacza niepodzielnš czšstkę). Atom nie mógł powstawać ani nie móże być unicestwiany, był niezmienny. Stanowi podstawowš cegiełkš materii. Posiada kształt, położenie i miejsce. Ma również pewnš masę. Atomy nie mogš być identyczne, ale występujš one w różnych odmiennych kształtach i wielkociach, które wpływajš na cechy materiałów (np. białe rzeczy zbudowane sš, twierdził, z atomów gładkich, czarne z chropowatych, słodkie z atomów kulistych, gorzkie z kanciastych, ciecze z owalnych, metale z atomów z zameczkami, dzięki którym mogš się przypinać do siebie, życie składało się z atomów bardzo drobnych, okršgłych i gładkich, a dusza z najkształtniejszych czšsteczek powietrza i ciepła). Rodzajów atomów ma być nieskończenie wiele. Różne kombinacje połšczeń tych miniaturowych elementów tworzš różne ciała. Przedmioty twarde zbudowane z atomów gęsto upakowanych, a miękkie z czšsteczek, między którymi występuje dużo wolnej, pustej przestrzeni. Następnie Demokryt stwierdził, iż czšstki umieszczone w pustej przestrzeni obdarzone wielkociš i masš mogš się nieustannie poruszać. Podobne atomy zbliżajš się, a różne odpychajš. Mogš się czasami zderzać, zlepiać ze sobš za pomocš zameczków i haczyków -grupować. Wszechwiat według niego był cišgłym grupowaniem się i rozpraszaniem atomów pozostajšcych w nieustannym ruchu.


Epikur postulował istnienie niepodzielnych, posiadajšcych wielkoć, ciężar i kształt atomów. Wszystko co znajduje się we Wszechwiecie ma być zbudowane włanie z nich. Również ciało i dusza człowieka. W pustej przestrzeni atomy mogš poruszać się jednostajnie w górę i w dół dzięki cišżeniu. Mogš one jednak przypadkowo odchylać się i zakręcać. Dzięki takiemu opisowi ruchu czšstki możliwa stała się przypadkowoć i wolnoć.


Rzymianin Titus Lukretius Carus był kontynuatorem filozofii Epikura. Napisał poemat zatytułowany "O naturze wszechrzeczy", w którym zawarł swoje przemylenia o naturze wiata. Wszystkie zjawiska tłumaczył przy pomocy teorii atomistycznych. Dzięki jego pracy poglšd Demokryta i Epikura przeniknęły i utrwaliły się w Cesarstwie Rzymskim.


Arystoteles był wielkim filozofem greckim wyjštkowo cenionym w epoce redniowiecza. Był zdecydowanym przeciwnikiem atomistyki Demokryta. Twierdził, że wiat nie może składać się z małych niepodzielnych czšstek, bo wtedy musiałyby one, tak jak się to dzieje z kamieniem rzuconym do góry, spać na ziemię. Uważał, iż istniejš cztery podstawowe własnoci, które decydujš o naturze substancji. Tymi podstawowymi własnociami miały być: suchoć, ciepło, zimno i wilgotnoć. Na przykład ogień składał się z ciepła i suchoci, woda z wilgotnoci i zimna. Przemianę wody w parę tłumaczył następujšco: ciepło ognia łšczy się z wilgotnociš wody, powstaje powietrze i wydziela się ziemia (którš można znaleć na dnie garnka po odparowaniu wody). Własnoci te były abstrakcyjne. Arystotelesowska wizja porzšdku wiata pogrzebała na kilkanacie wieków teorie Demokryta.


Osišgnięcia filozofów greckich w dziedzinie budowy i struktury mikrowiata, mimo że zaliczane raczej do filozofii niż do nauk przyrodniczych, jak na tamte czasy były ogromne. Jedynie nieprzeciętne osoby mogły zdecydować się na próbę racjonalnego zrozumienia i opisania Wszechwiat. Odrzucili one cały system wierzeń, aby stworzyć teorie wyjštkowo nowatorskie jak na czasy starożytnoci. Osišgnięcia filozofów otwarło historię rozwoju atomistyki. Sformułowano pojęcie atomu i starano się go opisać. Jednak brak możliwoci potwierdzenia domysłów na drodze eksperymentalnej doprowadził do powstania licznych teorii mikrowiata sprzecznych ze sobš -właciwie każdy z filozofów miał inny poglšd na to zagadnienie. Doprowadził to do tego, że w wiekach rednich wybrano teorię fałszywš (teorię Arystotelesa ). Jednakże prace Demokryta znów zaczęły się liczyć w czasach nowożytnych i miały duży wpływ na naukowców tej epoki.

WIEKI REDNIE


Wieki rednie to okres ponad 1500 lat pomiędzy poczštkiem naszej ery, a XV stuleciem. Okres ten charakteryzował się znacznym zahamowaniem rozwoju myli naukowej. Miało to miejsce również w dziedzinie atomistyki. Po licznych osišgnięciach greckich filozofów, w tym okresie brakowało sukcesów w tej dziedzinie. W wiekach rednich żyło zaledwie kilku wiatłych mylicieli, którzy zajęli się tym zagadnieniem. Większoć filozofów tej epoki za największy autorytet uznała Arystotelesa, w tym również jego poglšd na budowę materii.


Wiele osišgnięć kultury antycznej zostało przeniesionych do państw arabskich. Dotyczyło to także osišgnięć filozofii atomistycznej.
Mutakallimunowie -"ludzie słowa", grupa filozoficzno-religijna działajšca w krajach islamu między IX, a XI wiekiem starała się w sposób racjonalny tłumaczyć religię. Opierała się na atomistyce, która, jak uważali, najlepiej z wszystkich twierdzeń naukowych da się pogodzić z Koranem. Atomy miały być składnikami wszystkiego. Mogły się one łšczyć (przy pomocy boskiej) tworzšc w ten nowš substancję. Były jednorodne, różniły się tylko własnociami przypadkowymi. Wpływały na cechy gatunkowe zbudowanych z nich przedmiotów. Mutakallimunowie byli zwolennikami determinizmu -wszystko uzależnione było od atomów i od Opatrznoci -woli boskiej przyczyny powodujšcej ruch atomów i nadajšcej im własnoci. W takim razie życie człowieka (złożonego z atomów) podlegało również woli bożej.


W Europie w wiekach rednich powstała i rozwijała się szkoła w Chartres -instytucja majšca służyć rozwojowi nauk nieteologicznych. Studiowano tu dzieła filozoficzne starożytnoci, dużo uwagi powięcajšc również atomistyce Demokryta.
Wilhelm z Conches - wybitny teoretyk tej szkoły -zgodził się z Demokrytem że wiat złożony był z prostych, niepodzielnych, nieuchwytnych rozumowo czšsteczek, które można jedynie poznać na drodze umysłowej.


Mikołaj z Autrecourt -XIV wieczny naukowiec -twierdził że w wiecie istniejš jedynie wieczne atomy, wchodzšce w skład wszystkich substancji, również wiatło składało się z małych atomowych czšsteczek. Wszechwiat był doskonałociš, bo wszystko powodowane było jednym tylko prawem atomów.


Wieki rednie nie przyniosły żadnej doniosłej przemiany w pojmowaniu mikrowiata. Rzadko czytano dzieła starożytnych atomistów. Nie starano się ich rozwinšć. Większoć umysłów tamtej epoki zarówno w Europie jak i w krajach islamu było zajętych rozważaniami teologicznymi, a nauka opierała się na religii (również jak miało to miejsce u mutakallimunów atomistyka). Owieceni ludzie tacy jak Wilhelm z Conches byli nazywani nieraz nawet heretykami. Jednak już wkrótce miał się dokonać przełom. Nadchodziły czasy wielkich fizyków, którzy mieli zmienić obraz wiata -zapoczštkować naukę nowożytnš.


WIEK XVI I XVII;
Okres od końca wieku XVI do poczštku XVIII był epokš wielkich uczonych, którzy pracowali nad różnymi zagadnieniami i tajemnicami przyrody. Najważniejsze miejsce wród tych zagadnień miały fizyka, matematyka i astronomia. Naukowcy ci korzystali z osišgnięć ludzi przeszłoci, szczególnie osišgnięć starożytnych. Interesowali się między innymi zagadnieniem budowy materii. Znali dzieła Demokryta, jego atomistyczne osišgnięcia. Starali się rozwijać te myli i poznać budowę mikrowiata.


Leonardo da Vinci żyjšcy w latach 1452-1518 jako pierwszy starał się dzięki dowiadczeniom lepiej zrozumie właciwoci materii -zjawisko tarcia, przemiany wody w lód itp.


Galileusz Galileo Galilei żyjšcy w latach 1564-1642 to naukowiec, który stworzył podstawy eksperymentalnego badania przyrody. Był on między innymi atomistš -dzięki niemu odżyły idee Demokryta. Uważał, że materia i wiatło składajš się z punktowych czšsteczek. Wyobrażał sobie, że wiat zbudowany jest z niezliczonej iloci atomów oddzielonych od siebie niezliczonš ilociš próżni. W swojej pracy "Dialog o dwu najważniejszych układach wiata" Galileusz zawarł między innymi podsumowanie swojego poglšdu atomistycznego. Według niektórych historyków nauki w dziele tym opisał atom jako twór niepodzielny, jednak nie majšcy kształtu, pozbawiony w ogóle wymiarów i stajšcego się w matematycznym ujęciu abstrakcyjnym punktem. Przeczyło przez to twierdzeniu Demokryta, jakoby podstawowe czšstki miały różne kształty. Galileusz był pierwszym naukowcem w tak szerokim zakresie stosujšcym metody dowiadczalne w procesie poznawania wiata. Niestety eksperymenty nie mogły mu w wystarczajšcym zakresie dopomóc w czasie rozważań nad mikrowiatem. Wszystko do czego doszedł na tym polu zawdzięczał dowiadczeniom umysłowym i logicznym rozważaniom.


Pierre Gassendi urodzony w roku 1592 urodził się inny wielki naukowiec XVII wieku twierdził, że wiat powinno się poznawać przede wszystkim dzięki dowiadczeniom. Od Epikura przejšł większoć poglšdów na strukturę mikrowiata. Uznawał istnienie próżni, w której znajdowały się atomy podporzšdkowane deterministycznym prawom dynamiki (nie istniały w jego teorii ruchy przypadkowe). Atomy miały mieć maleńkie haczyki , którymi mogły się zaczepiać razem. Mówił również o występowaniu pomiędzy atomami siły, dzięki której mogš się one nawzajem przycišgać. Gassendi był pierwszym prawdziwym atomistš nowożytnoci.



Evangelista Torricelli żyjšcy w latach 1608-1647 -wybitny uczeń Galileusza analizujšc zagadnienia zwišzane z pompowaniem wody i przeprowadzajšc dowiadczenia zastępujšc wodę rtęciš udowodnił występowanie próżni.





Robert Boyle żyjšcy w latach 1627-1691 był kolejnym wielkim naukowcem XVII wieku. Przeprowadzał on liczne dowiadczenia. Badał zjawisko oporu powietrza , jego cinienie i zmiany objętoci w czasie zmieniania jego cinienia. Odkrył prawo zależnoci tych dwu wielkoci znane pod nazwš prawa Boyle'a i Mariotte'a (prawo to mimo że dowiadczalnie odkryte przez Boyle'a zostało sformułowane póniej przez Mariotte'a). Dowiadczenia z cinieniem były wskazówkš dla póniejszych naukowców zajmujšcych się badaniem struktury powietrza. wiadczyły one o tym, iż składa się ono z oddzielnych, poruszajšcych się atomów pozostajšcych w znacznej odległoci od siebie. Dzięki takiej strukturze powietrze może w znacznym stopniu zmieniać swojš objętoć. Cinienie, które badał Boyle jest spowodowane ruchem czšsteczek, które zderzajš się z innymi przedmiotami działajšc na nie pewnš siła. Gdy zmniejsza się objętoć powietrza liczba zderzeń przypadajšcych na jeden centymetr kwadratowy wzrasta (co pokazały póniejsze badania Bernoulliego). Tš zależnoć odkrył włanie Boyle na drodze dowiadczenia. Boyle miał także wiele innych osišgnięć na polu badań struktury mikrowiata. Zaprzeczył powszechnie uznanemu twierdzeniu, że w skład wszystkich, także i żywych, ciał wchodzi rtęć (wyhodował łodygę fasoli w naczyniu z czystš wodš). Szukał podstawowych składników materii. W tym celu starał rozłożyć różne substancje na ciała prostsze. Gdy jaka substancja nie dała się dalej rozkładać nazywał jš "ciałem prostym". Wszystkie inne rzeczy miały się włanie składać z tych "ciał prostych". Dawne cztery pierwiastki Arystotelesa zostały przez Boyle'a zastšpione "ciałami prostymi", których liczby nikt nie znał. Z powodu takiego skomplikowania wizji wiata większoć uczonych tej epoki stała w opozycji do jego tez. Innym twierdzeniem Boyle'a było uznanie istnienia nieuchwytnej substancji ognistej -"materii ognistej". Substancja ta miała w czasie spalania ulatywać w postaci ognia. Jej obecnoć miał się także przejawiać w postaci rdzy i niedzi.


Antonie von Leeuwenhoek holenderski naukowiec żyjšcy w latach 1632-1723 w roku 1670 skonstruował pierwszy mikroskop.


Isaac Newton największy z fizyków XVII wieku żył w latach 1643-1727. Oprócz innych licznych osišgnięć fizycznych, matematycznych i astronomicznych, naukowiec ten zajmował się także badaniem mikrowiata. Tak jak wczeniejsi badacze Newton uważał, iż materia jest zbudowana z atomów. Potwierdzeniem ich istnienia miały być jedynie dowiadczenia umysłowe. Twierdził, że wiatło jest także złożone z pewnego rodzaju atomów. Promienie słoneczne miały być włanie strumieniem takich czšsteczek. Oddziaływanie pomiędzy dwoma ciałami uważał za oddziaływanie pomiędzy poszczególnymi atomami wchodzšcymi w ich skład.
Wiele uwagi Newton powięcił zagadnieniu oddziaływania na odległoć. Przez długi czas rozważał istnienie eteru, który jako idealny niematerialny orodek miał przenikać całš przestrzeń, umożliwiajšc kontakt pomiędzy dwoma ciałami. Eter jednak musiał być również zbudowany z czšsteczek, co rodziło liczne logiczne sprzecznoci.


Wiek XVII całkowicie zmienił poglšdy na strukturę i prawa rzšdzšce Wszechwiatem. Dokonano licznych odkryć astronomicznych i osišgnięć na polu matematycznym. Jednak najszybciej rozwijała się fizyka, która wykorzystywała nowš matematykę. Odkrycia Newtona stworzyły zupełnie nowy wiatopoglšd, który bez znaczšcych zmian utrzymał się, aż do poczštku XX wieku. Również po 1500 latach prawie całkowitego zapomnienia, odżyły atomistyczne koncepcje Demokryta. Udowodniono istnienie próżni (Torricelli). Rozwijano atomistykę. Jednakże cały czas nie zostało ostatecznie stwierdzone czy atom istnieje, czy nie -dowiadczenia Boyle'a mogło być tylko porednim dowodem. Osišgnięcia atomistów XVII wieku były w większoci czysto umysłowe -nie mogli oni przecież zastosować sprzętu badawczego, aby poznać zasady rzšdzšce mikrowiatem. Niektórzy (tak jak Boyle) stosowali w pewnym zakresie dowiadczenia w celu poznania praw rzšdzšcych materiš. W okresie tym zaczęto także konstruować przyrzšdy eksperymentalne dzięki którym nauka mogła poznawać miejsca do tej pory dla niej nie dostępne -na przykład skonstruowanie pierwszego mikroskopu.

XIX WIEKU:

XIX wiek to przede wszystkim okres badań nad elektrycznociš i magnetyzmem. Nauki te stały się naukami przewodnimi stulecia, a na ich osišgnięciach opierało się wiele przełomowych dla ludzkoci wynalazków. Badanianad naturš elektrycznoci i magnetyzmu wpłynęły na lepsze poznanie zjawisk atomowych i wiata mikroczšstek. Naukowcy opracowali wiele praw odnoszšcych się do struktury mikrowiata. W końcu w latach 90-tych XIX wieku wykryto pierwszš czšstkę elementarnš -elektron.


Andre Marie Ampere żył w latach 1775-1836 opisał pole magnetyczne występujšce naokoło przewodnika, w którym płynie pršd.


Amadeo Avogadro Di Quaregna żyjšcy w latach 1776-1856 zajšł się badaniem czšsteczek i ich właciwoci. Podał prawo, które mówiło o tym, że przy stałej temperaturze i cinieniu liczba czšsteczek gazu zajmujšcych tš samš objętoć jest taka sama. Twierdził również, że gramoczšsteczka każdej substancji zawiera tš samš liczbę czšsteczek (liczba ta wyznaczona w 1906 została nazwana liczbš Avogadry).


Hans Christian Oersted żyjšcy w latach 1777-1851 naukowiec odkrył zjawisko oddziaływania pršdu elektrycznego na igłę magnetycznš -był to poczštek badań nad elektromagnetyzmem.


Innym wielkim atomistš był William Prout Brytyjczyk żyjšcy w latach 1785-1850. W 1815 roku postawił tezę, że wszystko składa się atomów wodoru. Poszukujšc prostego opisu wiata doszedł do wniosku, że skoro wodór jest najlżejszym z pierwiastków -jego liczba masowa wynosi jeden, to wszystkie cięższe pierwiastki, których liczba masowa jest w przybliżeniu wielokrotnociš masy wodoru, składajš się włanie z wielu atomów wodoru. Hipoteza ta została obalona, gdy odkryto, że liczba masowa chloru wynosi 35,5 (nie wiedziano jeszcze wtedy, że chlor składa się z dwóch odmian -izotopów o różnej masie atomowej).


Michael Faraday -wielki fizyk i chemik żyjšcy w latach 1791-1867. Zajšł się badaniami w dziedzinie elektrochemii -opracował prawa elektrolizy, które pozwoliły lepiej zrozumieć te procesy, uporzšdkował terminy elektrochemiczne. Badał powišzania elektromagnetyczne (wynalazł transformator, dynamo). Zastanawiał się nad oddziaływaniem na siebie atomów. Twierdził, że oddziaływanie to jest przenoszone przez pole czyli zdolnoć przestrzeni do ulegania zaburzeniom, wywołanym przez jakie ródło. W swoich pracach starał się wyjanić zwišzek atomu z siłami elektrycznymi.


Joseph Loschmidt żyjšcy w latach 1821-1895 znalazł rzšd wielkoci atomów (10-8 cm).


Rudolf Emanuel Clausius żyjšcy w latach 1822-1888 niemiecki (urodzony w Koszalinie) fizyk-atomista w opisie ruchów atomów wykorzystał matematyczne reguły statystyki. Odkrył, że temperatura ciała zależy od bezładnego ruchu atomów wchodzšcych w skład tego ciała. Podał drugš zasadę termodynamiki, zgodnie z którš ciepło nie może samorzutnie przepływać od ciała zimniejszego do cieplejszego. Badajšc bezładny ruch atomów okrelił redniš drogę swobodnš, czyli statystycznš odległoć jakš może przebyć czšsteczka pomiędzy kolejnymi zderzeniami.



James Clerk Maxwell żyjšcy w latach 1831-1879 okrelił prawo rozkładu prędkoci czšstek gazów (przy założeniu, że gaz złożony jest z bezładnie poruszajšcych się molekułów), badał zagadnienie tarcia wewnętrznego w gazie, wyjanił powolnoć zjawiska dyfuzji (na podstawie założeń atomistycznych)
Najważniejsze prace Maxwella dotyczyły zjawisk elektromagnetycznych. Zebrał on teorie i tezy Faradaya i nadał im matematycznš, symetrycznš formę. Zrównał pole magnetyczne z elektrycznym. Przewidział istnienie fal elektromagnetycznych i wyznaczył prędkoć ich rozchodzenia się w pustej przestrzeni -prędkoć z jakš rozchodzi się wiatło.


Dymitr Mendelejew -wielki chemik rosyjski żyjšcy w latach 1834-1907, opracowywujšc podręcznik dla studentów, układajšc pierwiastki według ciężaru atomowego zauważył prostš zależnoć -co ósmy pierwiastek miał podobne właciwoci. Ułożył więc je w osiem kolumn (nie wypełnił wszystkich miejsc, gdyż niektóre pierwiastki były jeszcze wtedy nie znane). W 1875 roku został odkryty nowy pierwiastek -gal, którego istnienie i właciwoci przewidział Mendelejew (niedługo póniej odkryto skand i german). Potwierdziło to słusznoć tablicy, którš stworzył ten wielki chemik.


Johannes Diderik van der Walls żyjšcy w latach 1837-1923 holenderski uczony zajmował się badaniem sił istniejšcych pomiędzy czšsteczkami gazu. Wyobrażał on sobie te czšsteczki jako kule, między którymi występuje siła przycišgania rosnšca wraz ze zbliżaniem czšstek, aż do chwili ich zetknięcia. Uwzględnienie tych sił pozwoliło wprowadzić poprawki do równania stanu gazu, a w końcu do sformułowania przez tego naukowca prawa gazu rzeczywistego. Opisał w nim zależnoć między cinieniem, objętociš, a temperaturš gazu.


John William Strutt Rayleigh żyjšcy w latach 1842-1919 wielki uczony zajmował się wieloma zagadnieniami fizyki. Między innymi starał się wyliczyć liczbę Avogadry, wyznaczał wielkoci czšstek różnych zwišzków, badał zjawisko napięcia powierzchniowego dzięki czemu mógł obliczać siły działajšce między czšsteczkami. W 1894 roku wraz z William Ramsay odkrył pierwszy gaz szlachetny -argon.


Ludwig Eduard Boltzmann żyjšcy w latach 1844-1906 był jednym z najbardziej wszechstronnych fizyków XIX wieku. Badał zjawiska zachodzšce w gazach -opracował ogólniejsze prawo rozkładu prędkoci czšsteczek w gazie (prawo Maxwella-Boltzmanna). W badaniach nad termodynamikš wprowadził pojęcie prawdopodobieństwa. Opracował równanie transportu gazowego -prawo opisujšce przenoszenie w gazach różnego typu zaburzeń -zmian temperatury, prędkoci, gęstoci. Zaburzenia te sš przenoszone poprzez kolejne zderzenia między czšsteczkami. Równanie sformułowane przez Boltzmann pozwoliło na dokładne wyjanienie dyfuzji, lepkoci, przewodnictwa cieplnego, oraz umożliwiło wytłumaczenie efektu Halla (powstawanie pola elektrycznego przez współdziałanie zewnętrznego pola magnetycznego i pršdu płynšcego wprzewodniku).


Wilhelm Conrad Roentgen -żył w latach 1845-1923. Badał, między innymi, zjawisko promieniowania katodowego (zjawisko to występowało ono w czasie przepływu pršdu elektrycznego przez rurkę z rozrzedzonym gazem -rurka zaczynała wiecić naprzeciw ujemnej elektrody za co odpowiedzialne miały być niewidzialne promienie wypływajšce z katody). Naukowiec obserwował oddziaływani ich z metalami. Zauważył że znajdujšce się obok zestawu dowiadczalnego fluorescencyjne kryształy zaczynały wiecić nawet wówczas, gdy dowiadczeni przeprowadzał w całkowitej ciemnoci. Zjawisko to starał się wytłumaczyć istnieniem nieznanego i tajemniczego nowego rodzaju promieniowania -promieniowania X. Roentgen odkrył, że owo promieniowanie w różnym stopniu jest pochłaniane przez różne materiały. Pozwoliło mu to na wykonanie pierwszego zdjęcia szkieletu dłoni żyjšcego człowieka.


Henri Antoine Becquerel żyjšcy w latach 1852-1908 fizyk próbował wykryć czy w czasie fluorescencji obok wiatła widzialnego wysyłane sš również promienie X. Aby to sprawdzić użył klisz fotograficznych owiniętych szczelnie w nieprzenikliwy dla wiatła papier. Promienie Roentgena mogły bez kłopotu przenikać przez papier i je zaczerniać. Na tak opakowanych kliszach ułożył nawietlone próbki uranu. Klisze zostały zaciemnione, co jak stwierdził Becquerel miało być spowodowane wysłaniem przez nie promieni X. Jednak w kilka dni póniej zauważył, że również nie nawietlone próbki uranu dajš ten sam efekt. Po raz pierwszy naukowiec opisał zjawisko promieniotwórczoci.


William Ramsay naukowiec żyjšcy w latach 1852-1916, w 1894 roku wraz z Johnem Rayleighiemodkrył nowy pierwiastek, który nazwał argonem. Nie wchodził on w żadne zwišzki i nie było dla niego miejsca w dotychczasowym układzie tablicy Mendelejewa. Musiano rozszerzyć układ o jednš kolumnę. Rok póniej odkrył on kolejny pierwiastek nowej grupy -hel, a w 1998 roku wyodrębnił wszystkie występujšce w powietrzu gazy szlachetne czyli: argon, neon, hel, krypton, ksenon, a w 1910 roku odkrył radon.
Poza tymi badaniami Ramsay starał się zinterpretować ruchy Browna tłumaczšc je jako zderzenia obserwowanych ciał z niewidocznymi czšsteczkami orodka.


Wielkim naukowcem końca XIX był żyjšcy w latach 1853-1928 Hendrik Antoon Lorentz. Chciał on powišzać zjawiska optyczne ze zjawiskami elektromagnetycznymi. Stworzył teorię elektronowš opisujšcš zjawiska elektromagnetyczne pojawiajšce się w materii. Podał w niej wzór okrelajšcy siły działajšce na ładunek poruszajšcy się w polu elektromagnetycznym ładunek nazywanej dzi siłš Lorentza.


Heinrich Rudolf Hertz naukowiec żyjšcy w latach 1857-1894 badał fale elektromagnetyczne, uprocił równania Maxwella.





Svante August Arrhenius Szwed żyjšcy w latach 1859-1927 stworzył nowoczesnš teorię dysocjacji, jako pierwszy podał opis zachowania się jonów w roztworze.


Pieter Zeeman żyjšcy w latach 1865-1943. Odkrył on efekt rozszczepiania widma atomów po umieszczeniu ich w zewnętrznym polu magnetycznym -zjawisko Zeemana.


Naukowcy XIX wieku dokonali wielu odkryć w dziedzinie badań mikrowiata. Wyjanili wiele zagadnień zwišzanych z elektromagnetyzmem, teoriš kinetycznš gazów. Odkryto prominie X i promieniowanie radioaktywne. Zbudowano liczne urzšdzenia oparte na zjawiskach elektromagnetyzmu. Znalazły one wkrótce praktyczne zastosowania w różnych dziedzinach życia ludzkiego. Posłużyły one również jako sprzęt dowiadczalny umożliwiajšcy inne odkrycia w mikrowiecie. Pod koniec XIX udało się w końcu wykryć pierwszš elementarnš czšsteczkę -elektron.

3 5 3