Odpowiedzi

Najlepsza Odpowiedź!
2009-12-17T17:17:18+01:00
Średniowiecze,
w historiografii okres między schyłkiem starożytności (ok. IV-V w.) a początkiem

okresu nowożytnego (XV w.), wyodrębniony po raz pierwszy w XV-XVI w. przez
humanistów pragnących odróżnić własną epokę, nawiązującą do
cywilizacji antycznej, od poprzedzających ją wieków uznawanych przez nich za
czasy przejściowego upadku kultury.
Periodyzację tę (dotyczącą głównie krajów europejskich oraz krajów w
basenie Morza Śródziemnego) upowszechnił w XVII w. Ch. Keller (Cellarius),
przyjmując za daty graniczne średniowiecza wstąpienie na tron Konstantyna
Wielkiego (306) i zdobycie Konstantynopola przez Turków (1453).
Obecnie przyjmuje się również inne cezury średniowiecza: początkową - rok
śmierci Teodozjusza I Wielkiego (395) lub upadek cesarstwa zachodniorzymskiego
(476), oraz końcową - odkrycie Ameryki (1492) albo wystąpienie M. Lutra
(1517).
Ze względu na ogół przemian wyróżnia się: wczesne średniowiecze (do XI
w.), jego rozkwit (XI-XIII w.) i schyłek (XIV-XV w.). Wspólne cechy średniowiecza
to m.in.: feudalny system społeczny, słaby rozwój gospodarki towarowo-pieniężnej,
a także dominacja światopoglądu religijnego.
- wczesne średniowiecze - od schyłku V w. do końca X w. Ogromną rolę
odgrywa tu piśmiennictwo łacińskie. Kształtują się nowe postawy (idee,
nawyki myślowe, tematy i motywy) późniejszego średniowiecza. Okres ten jest
niejasny, nie ma określonego kierunku rozwoju. Przeplatają się w nim wpływy
rzymskie, bizantyjskie i rodzime tradycje (np. celtyckie, germańskie) oraz
chrześciajńska kultura. W tym czasie rozpoczynają swoją twórczość św.
Augustyn (354-430) i św. Hieronim (347-419). Stają się oni wielkimi
autorytetami dla całej epoki;
- średniowiecze właściwe - od XI-XII w., kontynuuje piśmiennictwo łacińskie,
religijne oraz kształtuje twórczość w językach narodowych. Kultura nabiera
wyraźnego stylowego oblicza. Rozwijają się sztuki: romańska (XI-XII w.) i
gotyka (już od XIII w.);
- schyłek (zmierzch) średniowiecza - XIV-XV w.
Średniowiecze - to epoka spod znaku krzyża i miecza, bowiem jego rozwój
torowali duchowni i rycerze. Te dwa symbole określają oblicze ówczesnej
kultury kościelnej i rycerskiej. Jej dominującym hasłem stało się memento
mori (pamiętaj o śmierci). Światopogląd ówczesnych ludzi, kultura, a więc
literatura, malarstwo, muzyka, a nawet architektura, były podporządkowane
określonym wzorcom narzucanym przez Kościół, nosiły cechy powszechności,
czyli uniwersalizmu.
ZAŁOŻENIA
ŚREDNIOWIECZA
- wyrzekanie się
dóbr i zaszczytów ziemskich dla osiągnięcia po śmierci pełni szczęścia
niebieskiego - hasła: memento mori, ku chwale Boga, asceza (umartwianie
się) w myśl założeń kościelnych,
- teologia jako główne źródło wiedzy o świecie - świat stworzony po to,
aby dać człowiekowi możność zdobycia łask boskich i zaskarbienia sobie
bogobojnym żydem nagrody pośmiertnej,
- przyroda objawem potęgi Boga,
- wszelka władza pochodzi od Boga - najwyższym władcą na ziemi jest papież,
- teocentryczny pogląd na świat - najwyższą wartością jest Bóg,
wszystko, co dotyczy świata ludzkiego tej wartości winno być podporządkowane;
- język łaciński -językiem międzynarodowym, liturgicznym, naukowym,
literackim i urzędowo-kancelaryjnym,
- obowiązująca idea religijna - wszystkie niemal dziedziny życia oparte na
Piśmie Świętym i uznanych dziełach Ojców Kościoła.
Średniowiecze nosiło silne piętno religijności, nie hamowało jednak
zainteresowania naukami ścisłymi - matematyką i astronomią. Obok ksiąg o
charakterze religijnym powstawały utwory oparte na legendach i mitach
ludowych. Zadaniem sztuki i literatury było kształtowanie pewnych wzorców
osobowych, mających na celu pouczanie ludzi, wychowywanie, potępianie zła i
afirmacji dobra. Średniowiecznej literaturze patronował duch parenezy (z
grec. parainesis - zachęta, ostrzeżenie, rada), czyli inspiracja do tworzenia
zalecanych do naśladowwania ideałów osobowych, kształtowania wzorcowych
wizerunków, np. świętego, rycerza, władcy.
Filozofia Średniowiecza
Św.
Augustyn -
wprowadził dualistyczny podział na Państwo Boże, które jest celem ludzkiej
egzystencji i na świat doczesny. Ten drugi jest tylko przygotowaniem, próbą
przed uzyskaniem wiecznego zbawienia lub potępienia. Fundamentalne dzieło
Augustyna: "O państwie Bożym". Dualistyczna doktryna światopoglądowa,
stworzona przez Augustyna, dominowała w chrześcijańskiej Europie do XII
wieku, a więc przez osiemset lat. W oparciu o nią tworzono dydaktyczne utwory
literackie, propagujące określony wzorzec życia. Ideałem było doskonalenie
wewnętrzne, wyrzeczenie się dóbr doczesnych w celu zasłużenia na
zbawienie. Niektóre myśli Augustyna (zwłaszcza te z zakresu pojęć
moralnych) po dziś dzień nie straciły na aktualności.
W nawiązaniu do poglądów Augustyna w średniowieczu rozwinęła się
scholastyka - nauka próbująca rozumowo udowodnić dogmaty wiary. We wczesnym
średniowieczu scholastyka odegrała pozytywną rolę. Z potrzeby rozwoju tej
nauki wyrosły uniwersytety. Późnośreniowieczna scholastyka nie miała już
wartości intelektualnych, była wtórna i pusta myślowo. Wybitnym średniowiecznym
scholastykiem był francuski filozof Abelard.
Św. Tomasz z Akwinu zastąpił dualistyczną doktrynę Augustyna
gradualizmem (gradacja, stopniowanie). Mówił o hierarchicznej strukturze
wszechświata (hierarchia duchowa). Wszelkie stworzenia, w tym i człowiek, mają
określony stopień doskonałości - trzeba żyć i służyć Bogu na miarę
swoich możliwości i dążyć do doskonalenia się.
Tomasz z Akwinu szczegółowo zinterpretował w swojej filozofii istotne
zagadnienia: stosunek rozumu i wiary. Za dwa główne źródła poznania uznał
Objawienie, zawarte w Piśmie Świętym, i rozum ludzki. Rozum Tomasz pojmował
tak, jak Arystoteles. Tomasz przeprowadził tzw. pięć dowodów na istnienie
Boga - przez analizę świata materialnego udowadniał istnienie pierwszej
przyczyny - Istoty Doskonałej. Był twórcą spójnego systemu teologicznego i
etycznego, nazwanego później tomizmem. Głębia rozważań obu wymienionych
filozofów (zrelacjonowana tu w dużym uproszczeniu) każe wysoko cenić średniowieczną
myśl filozoficzną. Św. Tomasz z Akwinu "pogodził" największego
filozofa starożytności, Arystotelesa, z nauką Kościoła chrześcijańskiego.
LITERATURA ŚREDNIOWIECZA
Europejska
literatura średniowieczna przyniosła takie arcydzieła, jak "Boska
komedia" Dantego czy "Wielki testament" Franciszka Yillon (największe
osiągnięcie średnowiecznej liryki uważane za "pomost" między średniowieczem
i renesansem).
W XI - XIII wieku w Europie powstało wiele znakomitych dzieł architektury i
sztuki romańskiej. Dojrzałe i późne średniowiecze przyniosło ze sobą gotyk
styl związany z kulturą rycerską, mieszczańską i dworską.
2009-12-17T17:17:34+01:00
Średniowieczem nazywamy epokę historii i kultury europejskiej miedzy czasami starożytnymi a nowożytnymi. Nazwy tej używano już w XVI w. Początek średniowiecza wiąże się najczęściej z 476 r. n.e. tj. z upadkiem cesarstwa zachodnio - rzymskiego, schyłek zaś z wydarzeniami historycznymi XV w. (1453 - upadek cesarstwa bizantyjskiego oraz 1492 -odkrycie Ameryki ). Nazwa epoki wywodzi się od łacińskiego słowa „media tempora” a oznacza ono okres przejściowy pomiędzy antykiem a jego odnowieniem w epoce renesansu.