Odpowiedzi

2009-12-19T12:45:22+01:00
1. Budowa pierwotna i wtórna korzenia
Typowe korzenie mocują roślinę w podłożu i zaopatrują ją w wodę i sole mineralne. U wielu roślin występują korzenie zmodyfikowane, przystosowane do pełnienia różnorodnych funkcji:
- Nie ma zasadniczych różnic w budowie korzeni u różnych grup roślin.
- System korzeniowy rośliny stanowi zespół wszystkich jej korzeni; istnieją dwa główne systemy korzeniowe: palowy i wiązkowy.
- Korzeń jest wydłużony i pierwotnie rośnie szczytowo dzięki obecności merystemu wierzchołkowego.
- W budowie morfologicznej (przekrój podłużny) wyróżniamy: stożek wzrostu korzenia okryty czapeczką, strefę wydłużania (elongacyjną), strefę różnicowania się komórek (włośnikową) oraz korzeni bocznych. Czapeczkę tworzą komórki miękiszowe, które osłaniają leżące powyżej tkanki twórcze. Starsze, szczytowe komórki czapeczki stopniowo złuszczają się. Strefa podziałowa zbudowana jest z komórek tkanki twórczej stale dzielących się (dobowo powstaje ich ok. 100 tysięcy); nad nią znajduje się strefa elongacyjna, zawierająca komórki rosnące na długość. Ostatnia strefa różnicowania się komórek, tworzy zróżnicowane morfologicznie i funkcjonalnie tkanki stałe. Strefa ta odpowiada jednocześnie strefie włośnikowej. Włośniki pobierają wodę i sole mineralne. Bezpośrednio nad tą strefą rozciąga się obszar, z którego wyrastają korzenie boczne.
- Korzenie boczne w przeciwieństwie do bocznych odgałęzień łodyg nie powstają z powierzchniowych uwypukleń merystemów, lecz z tkanki twórczej leżącej dość głęboko w korzeniu – z perycyklu (okolnicy).
- Korzenie wyrastające bezpośrednio z pędów, liści lub starych korzeni, przyrośniętych już wtórnie na grubość, noszą nazwę korzeni przybyszowych. U roślin rozwijających się z nasion, mających system korzeniowy wiązkowy, korzenie przybyszowe rozwijają się z podstawy pędu po zaniku korzenia pierwotnego. Wytwarzanie korzeni przybyszowych pozwala wielu gatunkom rozmnażać się wegetatywnie.
- Budowa anatomiczna korzenia (przekrój poprzeczny) w strefie różnicowania się komórek:
Skórka – epiblema (ryzoderma) – wytwarza bardzo liczne włośniki pobierające wodę i sole mineralne z podłoża.
Kora pierwotna – tworzą ją komórki miękiszowe, żywe, cienkościenne z dużymi przestworami komórkowymi; jej wewnętrzną warstwę tworzy śródskórnia (endoderma); komórki endodermy ściśle przylegają do siebie i mają ściany zbudowane z ligniny, często suberyny, z czasem stają się martwe; na przekroju poprzecznym mają one charakterystyczny kształt litery U. Żywe w śródskórni pozostają tylko komórki leżące naprzeciw pasm drewna, umożliwiają one przenikanie wody do wnętrza korzenia. Są to tzw. komórki przepustowe.
Walec osiowy (stela) – zajmuje centralną część korzenia, jego najbardziej zewnętrzna warstwa to okolnica (perycykl), która składa się z jednej lub kilku warstw komórek miękiszowych oraz sklerenchymatycznych. W perycyklu zawiązują się najczęściej korzenie boczne, odbywa się to w ten sposób, że w pewnym miejscu komórki miękiszowe ulegają odróżnicowaniu i zaczynają się dzielić, tworząc zespół komórek merystematycznych. W walcu osiowym rozmieszczone są charakterystycznie wiązki przewodzące, które tworzą układ naprzemianległy promienisty. Pasma ksylemu i floemu nie przylegają do siebie, są poprzedzielane pasmami miękiszu walca osiowego. Wiązki drewna rozwijają się często w kierunku centrum walca osiowego i łączą się ze sobą, tworząc charakterystyczną formę gwiazdy.
- W budowie wtórnej korzenia pojawiają się dość istotne zmiany:
Przyrost wtórny nie występuje u większości roślin jednoliściennych.
U roślin nagozalążkowych i okrytozalążkowych dwuliściennych korzenie przyrastają na grubość dzięki merystemom wtórnym bocznym – kambium i fellogenowi.
Merystematyczne pasma kambium pojawiają się między drewnem a łykiem w postaci falistego płaszcza i tworzą do środka elementy drewna wtórnego (po wewnętrznej stronie pierścienia kambium), a na zewnątrz elementy łyka wtórnego (po stronie zewnętrznej kambium).
Równocześnie z tworzeniem drewna i łyka wtórnego zakłada się pierścień tkanki korkotwórczej – fellogenu, który powstaje z odróżnicowujących się komórek miękiszu pierwotnego, czasem okolnicy lub skórki wewnątrz walca osiowego. Cały więc przyrost korzenia na grubość realizowany jest w obrębie walca osiowego, który rozrastając się, rozrywa warstwy kory pierwotnej i ryzodermę. Proces ten powoduje łuszczenie się pierwotnych zewnętrznych warstw korzenia i tworzenie się wtórnej tkanki okrywającej – korka wysyconego nieprzepuszczalną dla wody i gazów suberyną.
Przyrost drewna wtórnego jest zdecydowanie większy niż łyka wtórnego, dlatego wyrośnięty korzeń składa się głównie z drewna.

2. Podział łodyg ze względu na typ środowiska
Łodygi dzielą się tylko ze względu na: trwałość, przekrój i sposób wzrastania.

RYS 1 - Budowa pierwotna korzenia (morfologia)
RYS 2 - Merystem wierzchołkowy korzenia
RYS 3 - A - budowa pierwotna ; B - budowa wtórna
2 5 2
2009-12-19T16:47:38+01:00
Typowe korzenie mocują roślinę w podłożu i zaopatrują ją w wodę i sole mineralne. U wielu roślin występują korzenie zmodyfikowane, przystosowane do pełnienia różnorodnych funkcji:

- Nie ma zasadniczych różnic w budowie korzeni u różnych grup roślin.

- System korzeniowy rośliny stanowi zespół wszystkich jej korzeni; istnieją dwa główne systemy korzeniowe: palowy i wiązkowy.

- Korzeń jest wydłużony i pierwotnie rośnie szczytowo dzięki obecności merystemu wierzchołkowego.

- W budowie morfologicznej (przekrój podłużny) wyróżniamy: stożek wzrostu korzenia okryty czapeczką, strefę wydłużania (elongacyjną), strefę różnicowania się komórek (włośnikową) oraz korzeni bocznych. Czapeczkę tworzą komórki miękiszowe, które osłaniają leżące powyżej tkanki twórcze. Starsze, szczytowe komórki czapeczki stopniowo złuszczają się. Strefa podziałowa zbudowana jest z komórek tkanki twórczej stale dzielących się (dobowo powstaje ich ok. 100 tysięcy); nad nią znajduje się strefa elongacyjna, zawierająca komórki rosnące na długość. Ostatnia strefa różnicowania się komórek, tworzy zróżnicowane morfologicznie i funkcjonalnie tkanki stałe. Strefa ta odpowiada jednocześnie strefie włośnikowej. Włośniki pobierają wodę i sole mineralne. Bezpośrednio nad tą strefą rozciąga się obszar, z którego wyrastają korzenie boczne.

4 5 4