Odpowiedzi

Najlepsza Odpowiedź!
2010-01-07T22:31:57+01:00
Mam referat, robiłam wiedyś na wos, to nie to samo ale moze sie przydać
(o polsce jest niżej)


[Demokracja to ustrój państwa, który swoje początki ma aż w starożytności. Nawet ówcześni ludzie zdawali sobie sprawę z tego, że podstawą dobrze prosperującego państwa jest zadowolony i niebuntujący się lud., Dlatego też i z wielu jeszcze innych przyczyn, o których będziemy mówić w tym tekście, wprowadzono DEMOKRACJĘ (od greckiego słowa "demos" czyli lud i "kratos" czyli władza). Rządy demokratyczne to rządy wolnego i równego pod względem prawa ludu, który sam wybiera reprezentującego go osoby, sprawujące poszczególne urzędy w państwie przez określony czas.

Demokracja w Atenach
Demokracja w starożytnych Atenach przechodziła swoistą ewolucję na przestrzeni wielu stuleci. Ostatecznie wyklarował się model dziś opisywany, jako wzorcowy. Władzę w polis miał sprawować lud. Zebrany na rynku (z gr. Agora) obradował, jako Zgromadzenie. Spośród niego wybierano również tzw. Radę Pięciuset oraz 10 strategów, których zadaniem było sprawowanie dowództwa nad armią w czasie wojny. Z racji, że sprawny dowódca, wykorzystując poparcie wiernych żołnierzy, mógł siłą przejąć władzę i stać się tyranem- lud mógł wygnać potencjalnie niebezpiecznego delikwenta (tzw. ostracyzm). Praktyka ta nie była jednak niezawodna. Na wygnanie skazywano także znakomitych dowódców obawiając się wzrostu ich potęgi np. zwycięzcę spod Salaminy- Temistoklesa. Wspomniane już Zgromadzenie wybierało również dziewięciu najwyższych urzędników (tzw. archontów) oraz osoby związane z sądownictwem. Z czasem tytuł archonta nabrał jedynie znaczenia honorowego. Z grupy byłych archontów wyodrębniano grupę 501 obywateli, głównie przedstawicieli arystokracji (tzw. areopag). Posiadali oni najwyższą władzę sądowniczą i polityczną w polis.
Za „ojców-założycieli” ateńskiej demokracji uznaje się trzech wybitnych polityków: Solona, Klejstenesa i Peryklesa. To ich reformy miały doprowadzić do powstania ustroju demokracji, charakterystycznej dla Aten. Za czasów Solona (ok. 635 - ok. 560 p.n.e.) doszło do podziału obywateli na cztery klasy wg cenzusu majątkowego. Prawo głosowania mieli mieć pełnoprawni obywatele Aten, mężczyźni, którzy ukończyli 20-ty rok życia. Prawa obywatelskie nadane zostały również metojkowie, czyli ludności napływowej, od dawna zamieszkującej Ateny. Głosowanie odbywało się jawnie, przez podniesienie ręki. Znano jednak instytucję głosowania tajnego. Kolejne zmiany zostały wprowadzone za czasów Klejstenesa w 508/507 roku p.n.e. Zastąpił on podział rodowy podziałem terytorialnym (10 fyl podzielonych na demy). W miejsce wprowadzonej przez Solona Rady Czterystu ustanowił Radę Pięciuset. Zwiększenie roli Zgromadzenia Ludowego dopełniło wprowadzenie urzędu 10 strategów. Za rozkwit demokracji ateńskiej uznano jednak dokonania Peryklesa (ok. 495 p.n.e. - 429 p.n.e.), znakomitego mówcy i polityka. Mimo, iż jego działania mogłyby zostać poczytywane za tyrańskie zapędy, Perykles utrzymał względną władzę ludu, udoskonalając istniejące już instytucje. Rada Pięciuset, która stała się głównym organem wykonawczy, została podzielona na dziesięć komisji (z gr. prytanii). Sprawowała ona nadzór na urzędnikami, dysponując szerokim wachlarzem sankcji (od grzywny i aresztu po prawo egzekucji). A contr ario ograniczono „kompetencje” areopagu do roli sądowego trybunału karnego. Urzędy stały się odpłatne, co hipotetycznie pozwalało każdemu z przedstawicieli ludu na branie udziału w życiu politycznym. Do godności archonta mogła zostać podniesiona także osoba z trzeciej grupy majątkowej wg podziało Solona. Perykles zapoczątkował również praktykę nadawania obywatelstwa zasłużonym cudzoziemcom.

Poglądy na demokrację w starożytnej Grecji
Demokracja, jako taka nie może zostać uznana za doktrynę. Wykształcony w praktyce model rządów był powodem dumy mieszkańców Aten. Z drugiej strony na dysfunkcyjność tego modelu zwracali uwagę wielcy filozofowie antyczni m.in. Platon czy Arystoteles.
Przymiotami demokracji miały być dwie wartości. Pierwszą z nich była równość (z gr. izonomia), czyli założenie, iż wszyscy pełnoletni mężczyźni, obywatele Aten mieliby być równi wobec prawa. Wszyscy mieli, zatem partycypować w sprawowaniu władzy w państwie a ich głos miał mieć jednakową wartość (z gr. isegoria). To lud obsadzał urzędy, nierzadko przez losowanie. Ślepy los uważano za kwintesencję równego dostępu do urzędów (z gr. isotima). Z drugiej strony równość łączono ściśle z wolnością. Udział obywatela w sprawowaniu władzy miał być tym większy im bardziej obywatel był wolny. Dlatego też demokracja ateńska tak mocno akcentowała bezpośrednią formę sprawowania rządów. Należy zauważyć, że demokracja w takim ujęciu odbiegała znacząco od obecnych standardów. Cenzusy płci, wieku, stanu czy obywatelstwa były nieodłączną częścią opisywanego modelu ustrojowego. Jak wspomina Monteskiusz w traktacie O Duchu Praw cudzoziemca, który wmieszał się w Zgromadzenie Ludowe karano śmiercią. Udział w tymże nie był tylko symbolem, ale faktycznym przejawem władzy jego uczestników.
Wierny uczeń Sokratesa, Platon (427 p.n.e.- 347 p.n.e.), Bardziej sceptycznie odnosił się do powierzenia całemu ludowi władzy. Kierując się założeniem idealizmu obiektywnego postulował oddanie władzy filozofom. Tylko mędrcy mogli kierować częściami składowymi państwa w taki sposób, aby było ono stabilne. Kolei Arystoteles (384 p.n.e. - 322 p.n.e.), dokonując opisu ustrojów 158 państw greckich postulował ideę „złotego środka”. Jako, że człowiek miał być istotą państwową (z gr. zoon politikon), państwo miało być tworem koniecznym, stworzonym w celu zaspokojenia potrzeb jednostek go tworzących. Arystoteles nadzieję pokładał w stanie średnim, niezdegenerowanym jak arystokracja i nie tak podatnym na wpływ jak pospólstwo.
Kosmopolityzm i udział w życiu politycznym propagowali stoicy (m.in. Zenon z Kition). Mędrzec, będący wzorem każdego człowieka, miał być wolny od jakichkolwiek interesów, także państwowych, co nie oznaczało jednak powstrzymania się od działania społecznego. Wszelkie działanie, jakie podejmował, miały być zgodne z jego sumieniem i przekonaniem. To, co dobre i rozumne miało być najlepszą podstawą prawa.

Poglądy na demokrację w starożytnym Rzymie
Ustrój antycznego Rzymu zmieniał się wraz z ekspansją terytorialną wojowniczego państwa. Od królestwa, przez republikę aż po cesarstwo- Rzym nigdy nie stał się klasyczną demokracją. Poglądy reprezentowane przez ówczesnych myślicieli a odnoszące się do założeń demokracji wywarły nieznaczny wpływ na kształt ustroju przyszłego Imperium.
Za znaczącą doktrynę polityczną należy uznać koncepcję ustroju mieszanego zaproponowaną przez Polibiusza (200 p.n.e. – 118 p.n.e.). Republika Rzymska miałaby być połączeniem monarchii (reprezentowanej przez konsulów), arystokracji (Senat) i demokracji (zgromadzenie ludowe). Połączenie najlepszych cech wspomnianych ustrojów miało gwarantować z jednej strony hamowanie z drugiej współdziałanie odpowiednich instytucji państwa. Tzw. system hamulców i równowagi (z ang. check and balance system) dziś stanowi jedno z gwarancji funkcjonowania demokratycznego państwa prawa.
Sporym zainteresowaniem w starożytnym Rzymie cieszyła się niedoceniona w Grecji filozofia stoicka. Myśliciel Marek Tuliusz Cycero (106 p.n.e. – 43 p.n.e.), który za swoje przekonania oddał życie, uważał, że państwo to wytwór społecznego instynktu jednostek ludzkich. Zgoda klas miała zapewnić harmonię a takowa mogła zaistnieć tylko w ramach ustroju mieszanego.

Anglia
W XIII wieku w Anglii panowała monarchia. Król Jan bez ziemi bojąc się o utratę tronu wydał Wielką Kartę Swobód, czyli akt wydany w Anglii 1215 przez króla Jana bez Ziemi pod naciskiem możnowładztwa, wzburzonego królewską samowolą i uciskiem podatkowym. Formalnie była przywilejem mającym równocześnie znamiona umowy między królem a jego wasalami. Ograniczała władzę monarszą, głównie w dziedzinie skarbowej (nakładanie podatków za zgodą rady królestwa) i sądowej (zakaz więzienia lub karania bez wyroku sądowego), określając uprawnienia baronów, duchowieństwa i zakres swobód klas niższych. Wielka Karta Swobód przyznawała feudałom prawo oporu przeciwko królowi w razie naruszenia przez niego praw w niej zawartych. W XIII-XIV w. wielokrotnie potwierdzana, w XVII w. stała się argumentem w walce o prawa parlamentu. Do dziś w ustawodawstwie anglosaskim uznawana jest za fundament porządku konstytucyjnego i gwarancję wolności obywatelskich.

Polska
W XVI wieku w Polsce rozwijała się demokracja. Król nie mógł podejmować jakichkolwiek ważnych państwowych decyzji bez uzgodnienia tego z przedstawicielami szlachty. Regularnie odbywały się obrazy w sejmach. Gdy wymarł ród Jagiellonów szlachta zdecydowała się na wybory w wolnej elekcji. Wybrano wtedy Henryka Walezego zobowiązanego do reguł zawartych w artykułach henrykowskich, czyli zbioru podstawowych zasad ustroju Rzeczypospolitej szlacheckiej, który powstał w 1573 roku). Musiał go podpisać każdy nowo wybrany król elekcyjny. Zawierał m.in. obowiązek zwoływania przez króla sejmu, co dwa lata, zakaz zwoływania pospolitego ruszenia i nakładania nowych podatków bez zgody szlachty. Władca uznawał również prawo szlachty do wypowiedzenia mu posłuszeństwa gdyby złamał którąś z zasad zawartych w artykułach henrykowskich. Charakterystyczna cecha demokracji szlacheckiej było to, ze nie liczyła się zgoda większości, lecz zgoda wszystkich „Liberum veto”- wolne, nie pozwalam.


1422 i 1430- Wydanie statusów
W owych latach zostały wydane przez Władysława Jagiełłę statusy mówiące o tym, że posiadłości należące do szlachciców będą mogły być konfiskowane jedynie z sądowym wyrokiem oraz według prawa. Zakazywały też więzienia szlachciców bez zgody sądu.


1505 Nihil Novi
Na sejmie radomskim na zamku radomskim uchwalono w Polsce konstytucję Nihil Novi nisi commune consensu, czyli „nic nowego bez zgody ogółu ”, co potocznie tłumaczono jako "nic o nas bez nas". Zakazywała ona królowi wydawania ustaw bez uzyskania zgody szlachty, reprezentowanej przez Senat i izbę poselską; król mógł wydawać samodzielne edykty tylko w sprawach miast królewskich, Żydów, lenn, chłopów w królewszczyznach i w sprawach górniczych.

Konstytucja ta unieważniała akt mielnicki i w znaczny sposób wzmacniała pozycję szlacheckiej izby poselskiej. W dokumencie tym ukonstytuował się sejm złożony z 3 stanów: senatu, izby poselskiej i króla. Wejście w życie Nihil novi często uważa się za początek wprowadzenia demokracji szlacheckiej w Rzeczypospolitej.


1573
Konfederacja warszawska – popularne, uproszczone określenie aktu zawiązania konfederacji generalnej utworzonej na pierwszy sejm konwokacyjny, w 1573 r. w Warszawie, a właściwie dla tej jego części, która zawiera postanowienia dotyczące zapewnienia swobody wyznania dysydenckiej szlachcie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dokument uważany jest za początek gwarantowanej prawnie tolerancji religijnej.
Konfederacja warszawska, w sprawach religijnych postanawiała i gwarantowała:
• bezwarunkowy i wieczysty pokój między wszystkimi wyznaniami
• jak niektórzy przyjmują, szlachcie przyznano władzę cuius regio, eius religio, odrzuconą następnie na wniosek szlachty sandomierskiej
• szlachcie, mieszczanom królewskim i innym ludziom wolnym zagwarantowano pełne równouprawnienie, niezależnie od wyznania w prawie publicznym i prywatnym.



1791
Prawo o miastach właściwie Miasta nasze królewskie wolne w państwach Rzeczypospolitej – ustawa przyjęta przez Sejm Czteroletni 18 kwietnia 1791, włączona później in, extenso jako artykuł III Konstytucji 3 maja.
Postanowienia
Mieszczanie:
• mogli wysyłać swoich przedstawicieli na sejm jako plenipotentów, z głosem jedynie w sprawach miasta,
• dostali prawo do nietykalności osobistej (oprócz bankrutów)
• mogli nabywać majątki ziemskie,
• nie mogli być więzieni bez wyroku sądowego,
• mogli obejmować urzędy, otrzymywać stopnie oficerskie i godności duchowe,
• mieli prawo do nobilitacji, czyli przyjęcia do grona szlachty,
• nie otrzymywali pełni praw tak jak szlachta



1921- powstanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej to najważniejszy akt prawny w Polsce, uchwalony 2 kwietnia 1997 przez Zgromadzenie Narodowe i zatwierdzony w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997. Ogłoszony w Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, wszedł w życie 17 października 1997. Konstytucja złożona jest z preambuły i 13 rozdziałów, w tym 243 artykuły. Konstytucja określa charakter ustroju państwowego. Ukazuje sposób zorganizowania i działania głównych organów państwa. Definiuje status prawny obywateli i sposób ich wpływania na politykę państwa.

6 4 6