Odpowiedzi

  • Użytkownik Zadane
2010-01-10T16:32:03+01:00
Sarmatyzm – nieuzasadniona naukowo wiara, że szlachta polska wywodzi się od starożytnego ludu Sarmatów. Wiara ta przerodziła się w pewnym okresie historii Polski w formację kulturową i zaczęła określać wszystkie niemal dziedziny życia. Znalazła odzwierciedlenie w postaci pielęgnowania tradycji, hołdowania wschodniej modzie ubierania, poczuciu jedności narodowej i stanowej. Sarmatyzm w swej czystej postaci nie był niczym zdrożnym, lansował wiarę w Boga, uczciwość, dumę, odwagę, równość i wolność stanu szlacheckiego. Jednakże jak każda doktryna podkreślająca wyjątkowość jakiejś grupy ludzi, musiał z czasem doprowadzić do wynaturzeń. Wiara przerodziła się w nietolerancję i dewocję, uczciwość w głupotę polityczną, duma w butę, odwaga w brawurę, a równość i wolność stanu szlacheckiego tak obrosła poczuciem pychy, że przerodziła się w warcholstwo i nihilizm.
1 5 1
Najlepsza Odpowiedź!
2010-01-10T16:32:12+01:00
2010-01-10T16:32:26+01:00
Sarmatyzm, zespół cech przypisywanych obyczajowości, umysłowości, kulturze i literaturze warstwy szlacheckiej w Polsce od schyłku XVI w. do końca XVIII w. Niektórzy badacze uważają, że relikty sarmatyzmu przetrwały do połowy XIX w.

Do głównych cech sarmatyzmu zalicza się najczęściej: spopularyzowany w 2. połowie XVI w. mit wskazujący, że szlachta polska wywodzi się z legendarnej starożytnej Sarmacji, co daje jej szczególną pozycję i uprawnienia w stosunku do innych klas społecznych, zwłaszcza chłopów. Idealizowanie ziemiańsko-patriarchalnego stylu życia, opartego na ortodoksyjnie i dewocyjnie rozumianej religii katolickiej (sarmatyzm ostro zwalczał innowierców).

Tradycjonalizm wyróżniający się niechęcią do wszelkich nowości i cudzoziemskich wzorów, graniczący z nacjonalizmem. Lubowanie się w przepychu, wystawności, nieumiarkowaniu w jedzeniu, piciu, strojach. Traktowanie dziejów Polski w kategoriach mesjanizmu, jako tzw. przedmurza chrześcijaństwa. Zaściankowość i zacofanie, niski poziom edukacji, uleganie przesądom i irracjonalizmowi. Skłonność do patetycznej retoryki, nasycanie języka polskiego słowami i wyrażeniami zaczerpniętymi głównie z łaciny (tzw. makaronizmy).

Epokę saską (1697-1764) traktuje się jako okres nasilenia sarmatyzmu, przypisując mu udział w rozkładzie życia publicznego i obyczajowego. W dobie stanisławowskiej sarmatyzm był ostro zwalczany przez obóz reformatorsko-postępowy, choć współtworzył patriotyczną ideologię związaną z konfederacją barską (1768-1772). Cechy przypisywane sarmatyzmowi piętnowała publicystyka czasopisma Monitor (1765-1785) oraz utwory m.in.: I. Krasickiego, F. Zabłockiego, S. Staszica, J.U. Niemcewicza, F.S. Jezierskiego, F.D. Kniaźnina.

Po upadku Rzeczpospolitej wątki sarmackie powróciły i choć nie negowano wad sarmatyzmu, w XIX w. patrzono na dawne obyczaje z większą wyrozumiałością, a nawet sentymentem, np. w Panu Tadeuszu A. Mickiewicza (1834), Zemście A. Fredry (wystawiona 1834), Pamiętnikach Soplicy H. Rzewuskiego (tom 1-4, 1839-1841), później w Trylogii H. Sienkiewicza (1884-1888).
1 5 1