Odpowiedzi

2010-01-12T07:23:21+01:00
Warto zatem podkreślić, że w przypadku podatków majątkowych opodatkowaniu podlega samo posiadanie majątku (tzw. zakrzepła substancja majątkowa), w odróżnieniu od innych rodzajów podatków, np. dochodowych – w których opodatkowaniu podlega przyrost majątku – bądź też konsumpcyjnych – w których opodatkowaniu podlega wydatkowanie majątku. Zatem podstawą opodatkowania w przypadku podatków majątkowych będzie określona masa majątkowa (nieruchomości gruntowe, budynki, nieruchomości rolne lub leśne, spadki lub darowizny).

Należy zwrócić także uwagę, że pojęcie „majątku”, który zgodnie z koncepcjami wywodzącymi się z cywilistycznego prawa spadkowego oznaczać może tak prawa, jak i obowiązki, nie jest najbardziej fortunnym określeniem używanym przez piśmiennictwo prawa podatkowego w analizowanym przypadku. Bardziej zasadne byłoby użycie pojęcia „mienie”, które zgodnie z doktryną prawa cywilnego oznacza wyłącznie aktywa (prawa), nie zaś obowiązki (vide art. 44 KC: „Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe”). Zresztą istota omawianych podatków sprowadza się właśnie do obciążenia należących do podatnika aktywów (praw), nie zaś pasywów (obowiązków).

Niemniej, pamiętając z jednej strony o zasadzie autonomii prawa podatkowego (pozwalającej na stworzenie własnego „obszaru pojęciowego” w ramach tej dziedziny prawa), zaś z drugiej strony o cywilistycznej koncepcji „mienia”, można podchodzić do używanego w piśmiennictwie pojęcia „podatki majątkowe” z wymagającym tego „konstruktywnym dystansem”.

Kolejna uwaga wstępna dotyczy podatków i opłat lokalnych, które również zasilają budżet gminy. Warto przypomnieć o istotnej dla prawa podatkowego różnicy pomiędzy „podatkiem” a „opłatą”, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że obie te kategorie można (łącznie) określić jako daniny publiczne, nakładane w drodze ustawy na określonych normami prawa adresatów. Zatem podstawową różnicą pomiędzy wymienionymi powyżej rodzajami danin publicznych, jak „podatek” i „opłata”, jest ekwiwalentność danego świadczenia. Podatki są nieekwiwalentne, gdyż płacąc podatki, podatnicy nie mogą domagać się spełnienia od państwa jakichś konkretnie zdefiniowanych świadczeń. Tymczasem opłaty wnoszone do urzędów administracji publicznej są z reguły związanie z dokonywanymi przez te urzędy jakimiś konkretnymi czynnościami urzędowymi (np.: wydawaniem zaświadczeń), co powoduje, że wniesienie opłaty łączy się ze swoistym ekwiwalentem polegającym na uzyskaniu przez podatnika jakiegoś konkretnego „świadczenia ­urzędniczego”.

Przepisy dotyczące podatków i opłat lokalnych są też znakomitym przykładem praktycznego funkcjonowania tzw. aktów prawa miejscowego (vide art. 87 Konstytucji – zawierający zamknięty katalog numerus clausus źródeł prawa), takich jak uchwały rady gminy, które w wyniku przyjętych przez ustawodawcę konstrukcji pozostają w zgodzie z wymaganą przez przepisy Konstytucji formą ustawy, jako aktu prawnego właściwego dla „(…) nakładania podatków i innych danin publicznych” (art. 227 Konstytucji). Omawiany mechanizm zostanie przybliżony w części dotyczącej podatków i opłat lokalnych.