Zabytki z polski, które posiadają elementy architektoniczne wzorowane na starożytnych. Opisz krótko (data wzniesienia budowli, przeznaczenie). Wskaż te elementy na zewnątzr i wewnątrz budynku, ktore wyraźnie nawiązują do budownictwa starożytnego. Kto pierwszty daję naj
Weźcie postarwajcie się szybko....
Z góry dzięki :)

1

Odpowiedzi

Najlepsza Odpowiedź!
  • Użytkownik Zadane
2010-02-13T17:02:05+01:00
CHARAKTERYSTYKA STYLÓW W ARCHITEKTURZE WYBRANYCH ZABYTKÓW ARCHITEKTURY ŁĄCZNIE Z ICH KLASYFIKACJA I ROZMIESZCZENIEM


O tym, że punktami docelowymi turystyki sa m.in. zabytki architektury, świadczyć może fakt, iż od dawna zajmuja one czołowe miejsce w przewodnikach turystycznych. Klasyfikację zabytków architektury i budownictwa opracowana przez Ośrodek Dokumentacji Zabytków Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków wykazała, żę znaczenie hostoryczne, artystyczne zabytków nieruchomych jest zróżnicowane. Zabytki można podzelić ze względu na style architektoniczne w jakich zostały wzniesione.
Do stylów w architekturze zabytków w Polsce zacząć można od ARCHITEKTURY ŚREDNIOWIECZA. Najważniejsze budowle średniowiecza - kościoły i katedry, budowane były na planie bazyliki albo centralnym. Styl, który zaczynał ten okres w Polsce nazwano ARCHITEKTURĄ WCZESNOPIASTOWSKĄ - trwała od X w. do ok. połowy XI wieku. Przyjęcie chrześcijaństwa związane jest z budową pierwszych kościołów wznoszonych na terenie słowiańskich grodów i początkiem nowego zjawiska na ziemiach polskich, jakim była sztuka przedromańska. Elementy nowe związane ze sztuka romańską, w pierwszym momencie związane były z potrzebami nowego kultu. W tym okresie wśród znalezisk przeważają wyroby sprowadzane z innych warsztatów. Z czasem elementy romańskie przenikają do wyrobów związanych ze sztuką użytkową. Podobnie w architekturze pierwsze przejawy sztuki romańskiej są widoczne w budowanych kamiennych świątyniach oraz ośrodkach władzy świeckiej, jakimi były rezydencje władców. Jednocześnie kontynuowane były starsze tradycje wznoszenia grodów otoczonych ziemno-drewnianymi wałami i zabudową mieszkalną znaną przed przyjęciem chrześcijaństwa. Niestety żadna z budowli nie przetrwała do naszych czasów.
ARCHITEKTURA ROMAŃSKA w Polsce rozwijała się od odbudowy państwa przeprowadzonej przez Kazimierza Odnowiciela. Trwała od X - XIII wieku. Kościoły budowano najczęściej z kamienia. Pod koniec XII wieku pojawia sie, zwłaszcza na Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce cegła. W oresie romańskim układano ją w wiązaniu zwanym wendyjskim wypartym dopiero pod koniec XIII wieku przez wątek gotycki. Jednak wśród zachowanych zabytków dominuje kamień o różnym stopniu obróbki. Większość budowli z tego okresu została przebudowana w okresie późniejszym. Wśród zabytków zachowały się przykłady budowli centralnych, kościołów jednonawowych i trójnawowych, a także zabudowań klasztornych. Architekturę romańską cechowało: wykorzystanie kamienia ciosanego, jako budulca, wznoszenie grubych, solidnych i masywnych murów, nadanie obronnego charakteru kościołom. Kościoły budowano na planie krzyża łacińskiego - nawa główna dłuższa, boczne - krótsze. Nadanie charakterystycznego wyglądu mrocznemu i surowemu wnętrzu kościoła (jedna lub trzy nawy, z których środkowa jest najwyższa i najszersza). Stosowano prostą bryłę - składającą się z kilku lub kilkunastu mniejszych brył geometrycznych: walców, półwalców, stożków, graniastosłupów, ostrosłupów, prostopadłościanów. Stawianie wież, najczęściej czworobocznych, masywnych, przybudowanych do korpusu - liczba wież od 1 do 3, 4 a nawet 5, 7, 9 w późniejszych okresach. Wykorzystywano sklepienia krzyżowe - dwie skrzyżowane kolebki sklepienia tworzą krzyż, chociaż pojawiają się również płaskie stropy albo sklepienie kolebkowe lub kopuły. Konstruowano filary lub kolumny połączone okrągłymi łukami, na których wspiera się sklepienie. Zwracano ku zachodowi frontową ścianę kościoła z głównym wejściem, była to najbardziej ozdobna ściana kościoła. Bogato zdobiono portale - obramowanie otworu wejściowego kształtem przypominało łuk triumfalny. Zwieńczano łukiem półkolistym drzwi i okna. Upodobanie do wąskich, małych okien zakończonych półkolistym łukiem, przedzielonych w środku jedną lub dwiema kolumienkami.
Charakterystycznymi zabytkami architektury romańskiej w Polsce są:
ROTUNDA ŚW. GOTARDA W STRZELINIE - z ok. 1140 r. W okresie romańskim była to rotunda o średnicy wewnętrznej 6,5 metra z dobudowaną podkowiasta absydą o szerokości 3,4
2.

metra od wschodu. Do budowy użyto łamanego granitu. W okresie gotyku od strony wschodniej zbudowano kościół, zburzono absydę, a rotundę przebudowano na dzwonnicę.
ROTUNDA ŚW. PROKOPA W STRZELNIE z 1160 r. Wybudowana z granitowej kostki na planie koła została przykryta kopułą wspartą na żebrach. Prezbiterium na planie kwadratu przekryto sklepieniem krzyżowym. Do wykonania kopuły i sklepienia użyto ceramicznych płytek. Od strony zachodniej do kolistej nawy dobudowano wieżę. W dolnej części wieży wykonano sklepienie żeglaste.
KOŚCIÓŁ ŚW. IDZIEGO W INOWŁODZU k. Rawy Mazowieckiej z przełomu XI - XII wieku. Prezbiterium od wschodu zamknięte absydą a od strony zachodniej cylindryczna wieża. Górna część wieży służy jako dzwonnica.
KOŚCIÓŁ IMIENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W INOWROCŁAWIU z dwuwieżową fasadą zachodnią i prostokątnym prezbiterium zakończonym półkolista absydą. Pod emporą od strony zachodniej wczesnoromańskie sklepienie krzyżowe. Zbudowany jako trójnanwowa bazylika, przebudowany w okresie gotyku, zrekonstruowany po pożarze w stylu romańskim jako kościół salowy.
DRUGA KATEDRA NA WAWELU zachowała się krypta św. Leonarda pod chórem zachodnim oraz dolna częśść murów wież. Nadbudowano na nich wieżę Srebrnych Dzwonów oraz wieżę Zegarową. Wnętrze krypty podzielone jest kolumnami na trzy nawy zakończone jedną absydą. Kolumny o kostkowych głowicach podpieraja sklepienie krzyżowe.
ROMAŃSKIE KATEDRY W POZNANIU I W GNIEŹNIE, zachowały się jedynie dolne partie w podziemiach tych katedr oraz DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE.
KOLEGIATA ŚW. MARCINA W OPATOWIE z ok. połowy XII wieku, dwuwieżowa bazylika transeptowa; fasada zachodnia przebudowywana kilkakrotnie jeszcze w okresie romańskim. Jedna z najlepiej zachowanych w Polsce brył romańskich.
KOLEGIATA NMP W TUMIE pod Łęczycą. Zbudowany w połowie XII wieku pułapowy, bazylikowy kościół z emporami i dwoma chórami. Od strony zachodniej dwie wieże, od wschodu absydy kończące nawy boczne i prezbiterium. Od zewnątrz do ścian zewnętrznych naw bocznych, na wysokości przęseł poprzedzających absydy, dostawiono dwie niewielkie cylindryczne wieże. Z okresu romańskiego zachował się portal w ścianie północnej.
Na ziemie polskie ARCHITEKTURA GOTYKU dotarła wraz z zakonami dominikańskimi i frańciszkańskimi dopiero pod koniec pierwszej połowy XIII wieku. Kościoły budowane w stylu wczesnogotyckim charakteryzują się zgodnie z regułą zakonu prostotą formy i brakiem wież, witraży i bogatego wystroju. Architektura gotycka w Polsce opierała się na budownictwie ceglanym. Zastosowanie tego materiały nie pozwalało na budowę kościołów o strzelistych sylwetkach, rozczłonkowanych elewacjach. Ściany pełnią rolę konstrukcyjną, wzmocnione skarpami, wraz z masywnymi filarami, podtrzymują sklepienia. Umieszczane w ścianach okna mają znacznie mniejsze wymiary. Bryła pozbawiona dekoracji rzeźbiarskiej zdobiona jest blendami (jest to ślepe okno, ślepa wnęka, płytka wnęka w ścianie o wykroju arkady lub okna przede wszystkim w celach estetycznych), których jasny zazwyczaj kolor odcina się od czerwieni muru. To zestawienie kolorystyczne wykorzystywano również do dekoracji sklepień pozostawiając ceglane żebra na tle tynkowanej powierzchni podniebienia. Do zdobienie elewacji używano także cegły glazurowanej. Kościoły halowe zdobiono azurowymi szczytami, często o skomplikowanym wzorze, zakończonym zazwyczaj sterczynami (w architekturze gotyckiej pionowy element dekoracyjny w postaci smukłej czworobocznej wieżyczki, zakończonej od góry ostrosłupem, którego krawędzie dekorowane sa żabkami i zwieńczonej kwiatonem). W Polsce przykładowymi zabytkami architektury gotyckiej to:
DOMINIKAŃSKI KOŚCIÓŁ ŚW. WOJCIECHA we Wrocławiu budowany na miejscu wcześniejszej świątyni od 1241r. Budowę kościołarozpoczęto od jednonawowego korpusu. W 1330 r. ukończono prezbiterium. Wieża usytuowana w południowo-wschodnim naroży, przy skrzyzowaniu prezbiterium z transeptem została ukończona w XIV w. a szczyt przebudowano w XV w.
KOŚCIÓŁ ŚW. FRANCISZKA w KRAKOWIE budowany w okresie XIII-XVI wieku na rzucie krzyża o poczatkowo nieomal równych ramionach, przedłużonych w późniejszym okresie - w XIV w. jednonawowy korpus a w XV wieku prezbiterium, które otrzymało zakończenie na planie połowy sześcioboku. W XVI wieku dobudowano jedną nawę boczną od strony północnej (obecnie kaplica Męki Pańskiej). Początkowo nad skrzyżowaniem naw znajdowała się drewniana dzwonnica, która


3.
zawaliła się w 1445r. Nową wieżę dobudowano po stronie północnej, gdzie w XIX w. rozebrano ja i postawiono kruchtę. Większa część kościoła spłonęła w XIX w. Z czasów gotyckich zachowały się dwa okna w prezbiterium, część krużganków.
KATEDRA NA WAWELU została zbudowana na miejscu wcześniej istniejącego kościoła.Budowę gotyckiego obiektu rozpoczeto w1320r. od prezbiterium z prostokątnym obejściem. Po jego bokach usytuowano dwie kaplice: św. Małgorzaty i św. Jana Ewangelisty (nieistniejące). Kaplica Mariacka została zbudowana za obejściem, w osi głównej kościoła. Prezbiterium i obejście przykrywają sklepienia krzyżowe, tylko ostatnie przęsło prezbiterium oraz kaplicę Mariacką przykryto sklepieniami trójpolowymi. Sklepienia nawy głównej podparte są za pomocą konstrukcji filarowo-skarpowej.
KATEDRA GNIEŹNIEŃSKA p.w. ŚW. WOJCIECHA zbudowana na fundamentach budowli romańskiej. Korpus trójnawowej bazyliki powstał w latach 1342 - 1382. Bezpośrednio do korpusu (bez nawy poprzecznej) przylega prezbiterium z obejściem i wieńcem kaplic zbudowane na planie połowy dwunastoboku. Wszystkie pola przykrywaja sklepienia krzyżowe. W nawie głównej podparte zostały przyporami wiszącymi.
KATEDRA W POZNANIU została zbudowana w XIV - XV wieku, na miejscu wcześniejszych budowli. Ceglana, trójnawowa bazylika bez transeptu, prezbiterium z obejściem otrzymały sklepienia gwieździste rozwiązane na planie prostokąta. W kaplicach obejścia zostały przebudowane w okresie późniejszym. Od strony zachodniej, przedsionek kościoła flankuja dwie wieże. Katedra była wielkrotnie przebudowywana. Z okresu gotyku zachowała się m.in. rozeta nad portalem.
Innymi zabytkami tego okresu w Polsce to m.in. : Kościół św. Krzyża w Krakowie, kościół NMP na Piasku we Wrocławiu, kościół Bożego Ciała w Poznaniu, kościół NMP w Gdańsku. Zamki obronne zachowane zazwyczaj we fragmentach, np.: zamek w Checinach, Czorsztynie, Ojcowie, Bobolicach, Kazimierzu Dolnym, Niedzicy, Ogrodzieńcu, Czersku.
Zamki i warownie Polski północnej: zbudowane przez zakon krzyżacki w: Malborku, Sztumie, Ostródzie, Nidzicy, Brodnicy, Golubiu.
Fragmenty murów obronnych, z których najczęściej zachowały się bramy np. w: Szydłowie, Sandomierzu, Krakowie z Bramą Floriańską, w Paczkowie - mury miejskie zachowane w całości.
Ratusze w: Toruniu, Wrocławiu, Krakowie - zachowała sie tylko wieża.
Najstarszy budynek zachowany z okresu gotyckiego to budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego - Collegium Maius.

ARCHITEKTURA RENESANSU przybyła do Polski w pierwszej połowie XV w. - drugiej połowy XVI wieku. Mimo budowanej nadal znacznej liczby kościołów powstaje coraz więcej budynków służących zaspokojeniu potrzeb człowieka na ziemi. Szybko wzrasta ilość budowanych pałaców, podmiejskich rezydencji, budynków użyteczności publicznej. Budynki cechuje zwartość planu, prostota, czytelnośc i harmonia bryły wyraźnie opartej na ziemi (budynki przestają sprawiac wrażenie odrywania sie i wznoszenia ku górze). To związanie budowli z ziemią podkreśla kompozycja, w której przeważają linie poziome. Rytm płaszczyźnie nadaja linie schodów, gzymsów, balustrad, które oglądane z większej odległości sprawiają wrażenie lekko wygiętych łuków. Dekoracja płaszczyzn zostaje podporządkowana układom konstrukcyjnym. Odchodzi się od ostro zarysowanych, gotyckich łuków, które zastępuje się formami półkolistymi. Tak zarysowane łuki odnajdujemy w sklepieniach, arkadach, portykach a nawet w początkowej fazie renesansu w obramowaniach okien. Strzeliste wieże kościołów zastępuja kopuły a mury obronne nowy i nieco niższy rodzaj umocnień w formie nasypów ziemnych. Przy kościołach budowane są kaplice – grobowce. Często sa to samodzielne budynki przylegające do bryły świątyni.
W polsce architektura renesansu dzieliła się na trzy okresy:
– okres I – 1500 – 1550, nazywany także włoskim; powstające obiekty są zazwyczaj dziełem włoskich artystów pochodzących przede wszystkim z Florencji
– okres II – 1550 – 1600, czas upowszechniania stylu, początki manieryzmu i uleganie wpływom niderlandzkim
– okres III – 1600 – 1650, manieryzm, pojawienie się elementów baroku.
OKRES I. W 1499r. Spłoneła częśc zamku na Wawelu. Włoski architekt zaprojektował płytę, arkadową niszę nagrobną Jana I Olbrachta w katedrze wawelskiej, w której zastosowano łuk triumfalny zamiast popularnego w gotyku baldachimu. Ok. 1516 r. ukończono budowe skrzydła północnego a w 1536 r. wewnętrzny dziedziniec. W trzech skrzydłach zamku rozmieszczono sale i komnaty poprzedzone od strony dziedzińca trójpoziomowym krużgankiem, czwarte skrzydło, zamykające dziedziniec od południa nie posiada części mieszkalnej.
4.

Jest to ściana kurtynowa z traktem komunikacyjnym. W dwóch dolnych poziomach zamku mieszczą się pomieszczenia gospodarcze i komnaty mieszkalne zaprojektowane w układzie amfila
13 3 13