Odpowiedzi

Najlepsza Odpowiedź!
2010-02-13T17:28:18+01:00
Esej jest utworem bliskim publicystyce, gdzieś z pogranicza literatury i nauki. Może mówić o bardzo różnych zagadnieniach: filozoficznych, literackich, naukowych... Charakteryzuje go to, że temat ujmuje w sposób ciekawy, oryginalny, pokazując indywidualne spojrzenie autora (subiektywizm!). Istotą eseju nie jest-jak w rozprawce - rozumowanie (argument > wniosek), ale swobodne rozważanie problemu. Jaki temat "pasuje" do eseju? Przy poleceniach maturalnych nie znajdziecie, co prawda, wskazówki sugerującej określoną formę pracy, ale wszędzie tam, gdzie temat pozwala na swobodę myśli, możecie napisać esej.
Mniej do niego pasują tematy czysto rozprawkowe: "udowodnij prawdziwość stów...", "polemizuj z tezą...". Ich celem jest jednoznaczne rozstrzygnięcie problemu, podczas gdy w eseju wywód myślowy jest raczej otwarty.
Wybór tej formy pisarskiej powinien Warn podyktować nie tyle konkretny typ tematu, ale przeświadczenie, że na dany temat możemy powiedzieć coś nowego, odkrywczego, odległego od powszechnie znanych prawd.
Oto konkretny przykład: temat "Obrazy miłości w różnych epokach literackich". Nie ma sensu silenie się na napisanie eseju, jeśli mamy do powiedzenia tyle, że obrazy miłości były różne i że to uczucie przynosiło szczęście, ale także cierpienie. W eseju nie ma miejsca na truizmy i banały! Taki temat może jednak zostać zrealizowany zupełnie inaczej. Można np. przeanalizować zależność obrazów miłości od wydarzeń historycznych czy wpływu konkretnych wzorów literackich. Albo porównać odmienność spojrzeń na miłość w utworach pisanych przez mężczyzn i przez kobiety. Na esej trzeba mieć pomysł.
Jedną z ważnych cech eseju jest refleksyjność, przejawiająca się np. obecnością odwołań filozoficznych. W omawianiu wspomnianych wyżej obrazów miłości można się odwołać nie tylko do literatury, ale też filozofii, historii, psychologii, socjologii...
Trzeba jedynie mieć tę wiedzę, a także trochę odwagi w wyciąganiu nieszablonowych wniosków.

Swobodna kompozycja
Esej jest formą otwartą, nie musi prowadzić do jednoznacznego rozstrzygnięcia problemu.

Jego cechą jest także swoboda kompozycji - może być ona luźna, fragmentaryczna, niekoniecznie trójdzielna, może zawierać dygresje.

Ta cecha wyraźnie podoba się uczniom, którzy błędnie interpretują ją jako pozwolenie na chaos. Nic bardziej mylnego! Całkowita wolność eseju jest pozorna, a kształt pracy wyraźnie podporządkowany rozważaniom autora.