Odpowiedzi

Najlepsza Odpowiedź!
2010-02-23T16:09:30+01:00
Słowem antyk, pochodzącym od łacińskiego antiquus znaczącym tyle, co dawny, określamy świat starożytny. Jego kulturę tworzyły ludy zamieszkujące tereny basenu Morza Śródziemnego. Głównie były to kultury grecka i rzymska, a także wszystkie pomniejsze, które także miały wpływ na kształtowanie antycznego świata (między innymi: kultury mykeńska, minojska, etruska). Według powszechnie przyjętej periodyzacji dziejów czasy antyczne to okres od końca I tysiąclecia przed naszą erą do V wieku naszej ery, a dokładniej roku 476, który to oznacza upadek Imperium Rzymskiego i co za tym idzie początek Średniowiecza. Jednak, to czasy antyczne, a w szczególności okres świetności Aten a także rozkwit Republiki Rzymskiej pozostawiły w spadku wiele osiągnięć, które stały się jakże mocnymi podwalinami do budowy całej europejskiej cywilizacji, całego europejskiego dorobku kulturowego. W ciągu wieków ludzie często czerpali z tego, co osiągnęły kultury antyczne – należy tu wspomnieć szczególnie renesans czy epokę klasycystyczną, które to silnie nawiązywały do starożytności. Także w naszym codziennym, współczesnym życiu nie brakuje elementów nawiązującej do czasów, które stały się kolebką europejskiej kultury.
Szczególnie ważne wydają się być zagadnienia związane z organizacją życia społecznego. Formy ustrojowe greckich polis dały podwaliny do stworzenia współczesnych sposobów rządzenia państwem. Szczególnie ważny jest dla nas system demokratyczny (od demos – lud, ogól obywateli i krateia – rządy). Ustrój oparty na trójpodziale władzy, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli ma swoje początki w trzeciej ćwierci V w. p. n. e. w okresie największego ekonomicznego i politycznego rozkwitu Aten. Można stwierdzić, że to właśnie w Atenach wymyślono i zastosowano zasady demokracji bezpośredniej. Obywatele zgromadzenie na rynku – agorze- decydowali wspólnie o sprawach politycznych i poprzez głosowanie podejmowali decyzje. O wszystkim rozstrzygała, zatem wola większości. Szczególne ważne dla rozwoju antycznej demokracji były reformy zainicjowane przez Peryklesa. Kolejne zmiany i elementy udoskonalające demokrację zachodziły przez stulecia, ostatecznie rodząc obowiązująca dzisiaj demokracje parlamentarną. W artykule Ewy Wipszyckiej Na początku były oczywiści Ateny, opisującym kształt i funkcjonowanie ateńskiej demokracji, czytamy: „ (…) nasze zgromadzenia parlamentarne swoim przedstawicielskim charakterem różnią się zdecydowanie od zgromadzeń obywatelskich świata greckiego. Dzisiaj nikt się nie spodziewa, by w parlamentarnych gremiach mogli się znaleźć wszyscy obywatele. (…) Sama idea podejmowania decyzji istotnych dla zbiorowości przez jej członków narodziła się w Grecji i stamtąd odbyła skomplikowaną drogę ku europejskiej myśli politycznej, zapładniając ją i modelując jej rozmaite formy”.
Wzorcami do budowy ustrojów współczesnych, liberalnych państw stały się także procesy zachodzące w Rzymskiej republice ( z łacińskiego res publica - sprawa publiczna; rzecz pospolita) w III i II w.p.n.e, gdzie życie polityczne miało charakter odmienny niż w greckich Atenach. Źródłem władzy w rzymskiej republice był lud. Tylko on mógł ustanawiać nowe prawa – w praktyce jednak zgromadzenie ludowe (komicja) mogło co najwyżej przyjąć lub odrzucić propozycje zgłaszane przez urzędników czy senatorów. Prawdziwa władza należała do patrycjuszy czyli arystokratów, którzy zajmowali najważniejsze urzędy w państwie i zasiadali w senacie. Władza w republice była podzielona między różne instytucje – inne uprawnienia mieli konsulowi, inne senatorzy, a jeszcze inne trybuni (strażnicy praw ludu) i cenzorzy. Siła państwa opierała się także na roli prawa. Rzymskim ideałem – który miał odtąd już zawsze towarzyszyć Europie w jej historii – stały się rządy prawa. Prawo miał, stać wyżej od ludzkich pragnień i ambicji, nie można go było dobrowolnie zmieniać, wszyscy nawet rządzący – winni mu byli szacunek i posłuszeństwo. To właśnie Rzymianie stworzyli jego główne zasady, które obowiązują do dziś. Tak jak i w starożytnym Rzymie, w krajach Europy i świata, prawo nie działa wstecz, nie może nakładać obowiązków niemożliwych do wykonania, jego nieznajomość nie usprawiedliwia jego przekroczenia, normy niższego rzędu muszą być zgodne z normami wyższego rzędu, a czyn nie jest przestępstwem, jeżeli prawo go za taki nie uważa.
Zapewne nie w sposób tak bezpośredni jak zasady prawa, demokracji czy republiki, ale także istotne dla kształtowania życia społecznego i kultury europejskiej stały się doktryny i systemy filozoficzne, które narodziły się właśnie w świecie antycznym. Jak pisze Władysław Tatarkiewicz: „Filozofia starożytna Europy była filozofia grecką. Żaden inny naród w tym okresie nie wytworzył filozofii; żaden nawet nie współdziałała z Grekami, z wyjątkiem Rzymian, którzy pod koniec starożytnej epoki pielęgnowali filozofię wydaną przez Greków, nic wszakże do niej nie dodając istotnego. (…) Grecja rozpoczęła w VII w. p. n. e. pracę nad filozofią, a po dwóch stuleciach wydała już arcydzieła filozoficznej myśli, stanowiące podstawę całej europejskiej filozofii.” Z dorobku Platona, Arystotelesa, stoików i Epikurejczyków czerpali i czerpią humaniści wszystkich krajów. Co więcej, to właśnie z filozofii rozwinęły się inne dziedziny nauki jak matematyka czy fizyka. Pytania stawiane przez filozofów stały się tym, co zachęciło człowieka do poznawania świata i odkrywania jego zagadek, a dla europejskiej cywilizacji fundamentem do budowania ogromu filozoficznego dorobku.
Bardziej namacalnym niż spadek filozoficzny jest dla nas sztuka, głównie architektura Greków i Rzymian. Dzięki twórcom greckim opracowano zasadę złotego podziału, po dzień dzisiejszy stosowaną w architekturze i budownictwie. Wykształcone w Grecji porządki architektoniczne (dorycki, joński, koryncki) na przestrzeni dziejów wielokrotnie wracały do użycia. Budownictwo rzymskie natomiast zasłynęło z odkrycia cementu oraz zastosowania łuku i kopuły w konstrukcjach architektonicznych.
Grecy i Rzymianie poszukiwali w sztuce umiaru, ładu, spokoju i harmonii. Dzięki temu opracowali pierwsze kanony (np. proporcji ludzkich postaci opracowany przez Polikleta), które miały służyć stworzeniu idealnemu piękna.
Wytyczne, co do powstawania idealnych dzieł istniały nie tylko w sztuce, ale także w literaturze. Gatunki literackie takie jak pieśń, oda, tren, hymn, epos zrodziły się w właśnie starożytności. Powstawały także dramaty, a co za tym idzie rozwijał się teatr. Całe to dziedzictwo wielokrotnie odcisnęło się na cywilizacji europejskiej – toposy wykształcone przez antycznych powracają w utworach europejskich pisarzy (Herbert, Miłosz).
Ogromny dorobek, który odziedziczyliśmy po kulturze śródziemnomorskiej jest zapewne dla nas Europejczyków czynnikiem jednoczącym. Świadczyć o tym może fakt, iż we wstępie projektowanej konstytucji europejskiej ma znaleźć się zapis o ważności dziedzictwa Greków i Rzymian dla budowania cywilizacji europejskiej. Ma to być podkreślenie jak ogromny wpływ na budowanie wspólnego dorobku stały się dokonania Greków i Rzymian – prekursorów w każdej dziedzinie kultury i życia społecznego, a także dowód na to, iż tak odmienne kulturowo narody Europy mają jedną kolebkę, którą stanowią kraje śródziemnomorskie.
25 2 25