Odpowiedzi

2010-02-25T01:00:21+01:00
Rozmowa kwalifikacyjna

Rozmowa kwalifikacyjna (zwana także interview) jest chyba najważniejszym momentem procesu rekrutacyjnego. Jeżeli kandydat został na nią zaproszony, oznacza to, że dokumenty, które złożył, zostały pozytywnie ocenione i istnieją duże szanse na podjęcie pracy w danej firmie. To już duży sukces. Teraz wystarczy „tylko” przekonać rozmówcę o tym, iż jest się odpowiednią osobą na dane stanowisko. Rozmowa ma na celu bliższe poznanie kandydata i podjęcie ostatecznej decyzji przez ewentualnego pracodawcę. Na tym etapie wszystko zależy już od kandydata – od jego osobowości, od tego, jak się zaprezentuje, jak będzie się zachowywał podczas rozmowy, jak odbierze go osoba rekrutująca.

Nie oznacza to jednak, że do rozmowy kwalifikacyjnej nie da się odpowiednio przygotować. Wręcz przeciwnie. Zebranie wiadomości na temat firmy, do której się aplikuje, informacji o wysokości zarobków w tej firmie i na podobnych stanowiskach, zastanowienie się nad własnymi atutami i wadami, odpowiedni ubiór, przygotowanie niezbędnych dokumentów oraz przeanalizowanie najczęściej zadawanych podczas rozmów pytań to czynności niezbędne przed udaniem się na rozmowę.



Po pierwsze – dobrze się przygotować

Kandydata często próbuje się zaskoczyć jakimś niestandardowym pytaniem, wymagającym zastosowania wiedzy teoretycznej w praktyce (pytania sytuacyjne) lub wymagającym dużej kreatywności i… poczucia humoru (pytania typu: „Proszę wymienić pięć zastosowań spinacza do papieru”). Do takich pytań stosunkowo trudno się przygotować, choć warto poćwiczyć swoją pomysłowość i szybkość reakcji na „dziwne” pytania. Zazwyczaj jednak, przynajmniej początkowa faza rozmowy jest „standardowa”. Rozmowa kwalifikacyjna ma między innymi zweryfikować informacje zawarte w CV i liście motywacyjnym. Warto więc zastanowić się, jakich informacji może oczekiwać podczas rozmowy przyszły pracodawca lub osoba rekrutująca i przygotować się do ich udzielenia.

· Przygotowując się do rozmowy kwalifikacyjnej niezbędne jest przeanalizowanie własnego CV.

· Często pojawiają się pytania dotyczące wykształcenia kandydata, ścieżki i kierunku studiów, jakie obrał oraz motywacji, którymi się kierował. Osobę rekrutującą na pewno zainteresują ewentualne różnice między profilem szkoły średniej, kierunkiem studiów i studiów podyplomowych – jeżeli były to różne dziedziny warto przygotować odpowiedź, skąd te różnice się wzięły i ukazać ich logiczność. W przeciwnym razie pracodawca może odebrać kandydata jako osobę niezdecydowaną, o zmiennych poglądach lub słomianym zapale.

· Powszechnym pytaniem jest pytanie o doświadczenie zawodowe. Warto przeanalizować poszczególne etapy swojej kariery oraz zastanowić się, co było powodem tak częstej zmiany miejsc pracy / tak długiego pozostawania w jednym miejscu pracy / awansów / przeniesień itp. Co kandydatowi podobało się w poprzednio zajmowanych stanowiskach, co przeszkadzało.

· Należy również przyjrzeć się dokładnie opisowi stanowiska, o jakie kandydat się ubiega oraz porównać je ze swoim doświadczeniem. Które umiejętności będą pomocne w nowej pracy, jak przełożą się na wydajność kandydata? Odpowiedź na te pytania warto skrupulatnie przygotować, a jeśli jest ona szczególnie korzystna – wpleść w rozmowę nawet, jeśli takie pytania nie padną.

· Często pada również pytanie o aspiracje, cele zawodowe, o to, co chciałoby się robić za 5, 10 lat. To pozwala sprawdzić osobie rekrutującej, czy kandydat „pasuje” i jak „wpisuje się” w dane stanowisko, w daną firmę.

· Pracodawcę prawdopodobnie zainteresują też przyczyny odejścia z poprzedniej pracy lub chęci jej zmiany, a także motywy, dla których kandydat chce podjąć pracę właśnie w danej firmie. Tutaj ważne jest odpowiednie sformułowanie przyczyn odejścia z poprzedniej pracy (np. nie niesubordynacja, a różnica poglądów), a także swoich oczekiwań w związku z nowym stanowiskiem. Aby nie okazać się osobą, dla której ważna jest tylko wysokość zarobków, lepiej unikać podawania powodów finansowych, a zastąpić je np. „chęcią rozwoju” (pod tym pojęciem kryje się wszystko, również zarobki). Natomiast w celu przygotowania się na pytanie o przyczyny ubiegania się o pracę w danej firmie, konieczne jest jak najlepsze, wcześniejsze poznanie firmy, jej struktury, pozycji na rynku, opinii o załodze, atmosferze itp. Wówczas kandydat łatwiej przekona pracodawcę, że rzeczywiście zależy mu na danej posadzie.

· Często padają również pytania o inne punkty CV, takie jak dodatkowe umiejętności. Warto zastanowić się, czy można udokumentować je różnego rodzaju certyfikatami – jeśli tak, warto mieć je ze sobą podczas rozmowy. Dodatkowe, czasem z pozoru niezwiązane bezpośrednio z danym stanowiskiem kwalifikacje, pokazują pracodawcy, w jakim kierunku kandydat może się rozwijać, dlatego mogą się one okazać czynnikiem decydującym o przyjęciu kandydata. Trzeba też spróbować sprecyzować swoje umiejętności, zwłaszcza w odniesieniu do języków obcych, których znajomość nie jest udokumentowana.

· Wymienione w CV zainteresowania są punktem, o który często pytają potencjalni pracodawcy. Zainteresowania świadczą o aktywności i osobowości kandydata i – wbrew pozorom – są ważnym elementem życiorysu. Należy więc je przeanalizować i przygotować się na pytania uściślające wymienione hobby. Np. jeśli wśród zainteresowań kandydat wpisał „film” lub „kino”, warto zastanowić się, jaki jest ulubiony film, aktor, reżyser, jaki film zrobił na kandydacie największe wrażenie, a jaki może oglądać po kilka razy. No i można prześledzić ostatnią galę rozdania Oskarów – interesowanie się kinem to nie tylko oglądanie filmów.

· Bardzo ważnym pytaniem, które powinno paść pod koniec rozmowy, jest wysokość oczekiwanych zarobków. Jest to niejednokrotnie bardzo problematyczne pytanie – kandydaci boją się podać zbyt wysokiej stawki, ze względu na obawę przed odrzuceniem z tego powodu własnej kandydatury, jednocześnie jednak przecież należy się cenić – również potencjalny pracodawca musi wiedzieć, że kandydat świadomy jest własnej wartości. Najlepszym wyjściem z tej sytuacji jest podanie sumy, którą można logicznie uzasadnić – swoimi wcześniejszymi zarobkami (naturalnym jest, że kandydat oczekuje w nowej pracy wyższych zarobków), przeciętnymi zarobkami na podobnych stanowiskach w innych firmach, a także poziomem wynagrodzeń w danej firmie. Wszystko to należy skonfrontować z własnymi oczekiwaniami – i przygotować uzasadnienie.

· Popularnym pytaniem jest pytanie o atuty i słabości. Na to pierwsze kandydaci zazwyczaj mają przygotowaną odpowiedź. Gorzej natomiast wypada opis własnych słabości. Nie ma sensu udawanie, że się takowych nie ma, albo sztuczne nazywanie słabościami swoich zalet (np. „Moją wadą jest to, że bardzo poświęcam się realizowanym projektom”). Warto natomiast mówić o swoich słabościach w czasie przeszłym (np. Kiedyś ciężko mi było… Jakiś czas temu nie potrafiłem…). Warto też dodać jakiś komentarz do własnych błędów i słabości, np. „To mnie nauczyło…”, lub „Od tego czasu pracuję nad tym…”. To pokaże osobie prowadzącej rozmowę, że kandydat jest świadom swoich wad, co jest podstawą do pracy nad nimi.

· „Czy ma pan/pani jakieś pytania?” – to „pytanie o pytanie” często zaskakuje kandydatów, którzy bez wcześniejszego przygotowania, z powodu zdenerwowania, zazwyczaj nie są w stanie nic wymyślić. A przecież poważny kandydat powinien zainteresować się szczegółami, dotyczącymi pracy, którą chce wykonywać. W przeciwnym razie traci możliwość poznania swoich potencjalnych obowiązków i miejsca w firmie, a w oczach osoby rekrutującej może wypaść na osobę słabo zainteresowaną daną firmą i posadą lub wręcz niepoważną. O co może zapytać kandydat? O wszystkie interesujące go aspekty pracy, które nie padły jeszcze w rozmowie. W szczególności mogą paść pytania o obowiązki i odpowiedzialność, jaka ciążyć będzie na kandydacie, o to komu będzie podlegał i czyim będzie przełożonym, o świadczenia socjalne, program szkoleń, sposób awansu, oczekiwania pracodawcy. Warto też zapytać o dalszy przebieg procesu rekrutacyjnego, o to kiedy można spodziewać się decyzji itp.



Po drugie – zachowanie podczas rozmowy

Odpowiednie przygotowanie się do rozmowy to połowa sukcesu. Drugą połową jest jednak sama rozmowa. Tutaj sytuacja jest trudniejsza – kandydatom często ciężko opanować emocje, pamiętać o wszystkich wskazówkach i pokazać się z jak najlepszej strony. Warto jednak zapoznać się z niektórymi radami, dotyczącymi przebiegu rozmowy i sposobu zachowania się na niej.

· Po pierwsze – odpowiednie przygotowanie „duchowe”. Ważne jest, aby być wyspanym, zrelaksowanym przed rozmową oraz pozytywnie nastawionym.

· Należy być również skoncentrowanym – to brzmi banalnie, ale często zdarza się, że w nerwach kandydat nie „rejestruje” np. nazwiska osoby prowadzącej rozmowę. Nie można sobie na to pozwolić. Należy również pewnie podać rękę rozmówcy, wyraźnie powiedzieć swoje nazwisko, a po zaproszeniu do zajęcia miejsca, należy wygodnie usiąść na krześle. Nie warto odgrywać nonszalancji i rozpierać się w nim, wyciągając nogi, ale równie źle widziane jest „przycupnięcię” na brzegu – to zdradza, że kandydat jest niepewny, przestraszony.

· Warto pamiętać o uśmiechu i kontrolować swoje ciało. Zdenerwowanie różnie objawia się u kandydatów – gryzą wargi, bawią się dłońmi lub włosami, stukają paznokciami w stół, bawią się długopisem. Warto przeanalizować własne reakcje na sytuacje stresowe i postarać się o nich pamiętać.

· Należy uważnie słuchać swojego rozmówcy, nie wchodzić mu w zdanie, dać sobie chwilę na przemyślenie odpowiedzi. Należy udzielać konkretnych, zwięzłych odpowiedzi. Jeżeli nie jest się pewnym, o co dokładnie pyta osoba rekrutująca, można zawsze zapytać, uściślić. Zawsze trzeba rozwijać swoją wypowiedź – nie warto ograniczać się do odpowiedzi :tak” lub „nie”.

· Konieczny jest też odpowiedni wygląd – prawda banalna, ale wspomnieć trzeba. Dyskretna fryzura i ubiór odpowiadający kulturze organizacyjnej danej firmy to bardzo ważne elementy – warto wcześniej zorientować się, czy pracownicy firmy chodzą w oficjalnych strojach, czy też można sobie pozwolić na luźniejszy ubiór. Zawsze jednak należy wyglądać elegancko i schludnie.

· Należy też pamiętać o innych, podstawowych i może banalnych, ale istotnych sprawach. Czyli – nie można się spóźnić, ani też przychodzić zbyt wcześnie, palić podczas rozmowy, wchodzić w słowo osobie rekrutującej, krytykować poprzednich przełożonych czy kolegów, wyrażać się wulgarnie, zachowywać się arogancko itp.

· Ważny jest kontakt wzrokowy z rozmówcą – nie można przesadzać i wpatrywać się w niego, jednak nie można też unikać tego kontaktu. Ta pierwsza sytuacja sprawia wrażenie sztucznej, może też stanowić sygnał, że zamiast interesować się rozmową, kandydat w rzeczywistości interesuję się… rozmówcą. W drugim przypadku kandydat może być odebrany jako zbyt nieśmiały, podejrzliwy lub mający coś do ukrycia.

· Istotnymi elementami rozmowy jest komunikacja niewerbalna. Uważa się, że ma ona niejednokrotnie większe znaczenie, niż same słowa, które padają podczas rozmowy. Warto zapoznać się z poradnikami dotyczącymi mowy ciała, zadbać o odpowiedni, spokojny ton, wyprostowaną, otwartą postawę, nie krzyżować rąk ani nóg, dostosować się do tempa wypowiedzi rozmówcy i jego gestykulacji, usiąść pod lekkim skosem do rozmówcy (pozycja na wprost sugeruje chęć konfrontacji, a nie o to przecież chodzi). Nie można jednak popadać w skrajność – jeśli np. kandydata swędzi nos, to może się podrapać bez gorącego zapewniania, że wcale nie kłamie (czytając poradniki o komunikacji niewerbalnej można się bowiem dowiedzieć, iż pocieranie nosa oznacza kłamstwo).

· I na koniec – naturalność. Nie ma sensu udawać kogoś, kim się nie jest, gdyż to zawsze sprawia wrażenie sztuczności. Uśmiech, otwartość i spontaniczność w rozsądnych granicach zawsze zostaną docenione.