Odpowiedzi

2010-03-04T19:55:32+01:00
Perskie wojny (500-448 p.n.e.), wojny między Persją a Grekami o wyzwolenie miast-państw w Azji Mniejszej oraz (w konsekwencji działań wojennych) o niezawisłość państw w Grecji kontynentalnej. Przyczyną wojen perskich była perska ekspansja na zachód.

Początek działaniom wojennym dało powstanie jońskie (500-494 p.n.e.) - powstanie Greków z Azji Mniejszej (głównie Jonów). Wodzem był tyran Miletu Arystagoras. Powstańcom udzieliły pomocy jedynie Ateny i Eretria (na Eubei), wysyłając 25 okrętów. Powstańcy zdobyli Sardes, ale nie mogli oprzeć się potędze Persów.

Klęska u wybrzeży wyspy Lade przyniosła ostateczny upadek powstania (zrównanie z ziemią Miletu, deportowanie ludności, zniszczenia w innych miastach jońskich). W odwet za pomoc powstańcom i spalenie Sardes Dariusz I zorganizował wyprawę na Grecję, pod wodzą Mardoniusza (492 p.n.e.). Zakończyła się ona rozbiciem w czasie sztormu perskiej floty (20 000 zabitych) w okolicach półwyspu Chalkidike (pod Athos) i stratami poniesionymi przez armię lądową w walkach w Tracji.

Następna wyprawa morska (490 p.n.e.) pod dowództwem Datysa i Artafernesa zniszczyła Eretrię. Jednak pod Maratonem Persowie ponieśli klęskę mimo przewagi liczebnej. Po bitwie armia Miltiadesa szybko i zręcznie odcięła Persom drogę do Aten. Przed kolejnym najazdem Temistokles (po zwycięstwie swej partii nad Arystydesem) wprowadził w życie plan przewidujący zbudowanie 200 okrętów (trier) oraz budowę portu w Pireusie.

Sparta i Ateny powołały do życia Związek Panhelleński (dowództwo Sparty na morzu i lądzie). Następna wyprawa Persów, pod dowództwem króla Kserksesa I (480-479 p.n.e.), wyruszyła morzem i lądem. Przekopano kanał na półwyspie Chalkidike, którym przepłynęła flota unikając sztormu. Armia zajęła Tesalię i Beocję.

Pod Termopilami Grecy, mimo desperackiego wysiłku Spartan pod wodzą Leonidasa, ponieśli klęskę. Flota grecka, która stawiała opór u przylądka Artemizjon, wycofała się ku Salaminie na wieść o klęsce. Attyka i Ateny zostały oddane na pastwę wroga (zniszczenie starego Partenonu na Akropolu, ewakuacja ludności na wyspy).

Pod Salaminą flota grecka pod dowództwem Temistoklesa odniosła zwycięstwo nad Persami, co skłoniło Kserksesa do odwrotu. Część armii pod dowództwem Mardoniusza pozostała na miejscu i poniosła klęskę pod Platejami (479 p.n.e.). Zjednoczonymi armiami greckimi dowodził Spartanin Pauzaniasz. Flota grecka u przylądka Mykale pobiła flotę perską, co pozwoliło na uwolnienie wysp i wybrzeża Azji Mniejszej od załóg perskich. Grecy odzyskali dostęp do Morza Czarnego.

W 478/477 p.n.e. powstał pod przewodnictwem Aten Związek Delijski (z siedzibą na Delos), zwany potem Ateńskim Związkiem Morskim, który kontynuował (w przeciwieństwie do Sparty) wojnę z Persją (z różnym wynikiem). Gdy w 471 p.n.e. konserwatyści doprowadzili do wygnania Temistoklesa, spośród wodzów wybił się syn Miltiadesa, Kimon. Zdobył on posiadłości perskie w Tracji, a w 466 p.n.e. pobił Persów nad rzeką Eurymedon w Pamfilii.

W 454 p.n.e. flota ateńska, udzielająca poparcia egipskim powstańcom, została pokonana w delcie Nilu. Po zwycięstwie Kimona pod cypryjską Salaminą (449 p.n.e.) doszło do zawarcia tzw. pokoju Kalliasa (448 p.n.e.), w którym Persowie zrzekli się dążenia do roli przywódcy na Morzu Egejskim i uznali niezależność greckich miast w Azji Mniejszej. Przebieg wojen perskich opisał Herodot.