Odpowiedzi

2010-03-05T19:46:34+01:00
KONWENCJE TEATRALNE
Cz. I: „W amfiteatrze, kościele i na targu”

1. Narodziny teatru europejskiego (VI – IV w. pne.) – konwencja klasyczna:
a) wpływ obrzędowo-religijnej genezy teatru na pierwotną konwencję spektaklu (teren gry,
podział na „sacrum” i „profanum”, katharsis, tematyka mitologiczna, teatr literacki =
dramatyczny, gatunki: tragedia (Ajschylos, Sofokles, Eurypides), komedia „wysoka”
(Arystofanes) i „niska” (anon.), autor przygotowuje przedstawienie i gra w nim,
b) składniki konwencji antycznej: maska, kostium, gest i ruch sceniczny, wyjścia-wejścia,
rola muzyki (chór, instrumenty, taniec), technika teatralna,
c) zmiany modelu greckiego w kulturze rzymskiej i hellenistycznej (III w. pne – II w. ne),
zmierzch konwencji (wpływ chrześcijaństwa - IV – V w.):
- zmiany w lokalizacji i konstrukcji obiektów teatralnych,
- zmiana oczekiwań: koniec tragedii (Seneka), rozwój komedii (Terencjusz, Plautus) i farsy (komedia atellana, mim), zanik chóru, zeświecczenie tematyki
i postaci, widowiskowość, realizm (weryzm).

2. Powtórne narodziny teatru – konwencja średniowieczna (XII – XVI w.):
a) powstanie widowiska autonomicznego wobec literatury (anonimowość autorów),
b) lokalizacja spektaklu religijnego (kościół, plac przykościelny) i świeckiego (plac publiczny – targ, oberża), scena mansjonowa, pageantowa i plenerowa (pasje),
c) nowe „wysokie” gatunki teatralne: misterium (łac. tajemnica), miraculum (łac. cud), moralitet (diabeł, anioł) oraz kontynuacja gatunków „niskich” (farsa, mim).

3. Żywotność konwencji klasycznej i średniowiecznej w kulturze współczesnej:
a) „literackość” głównego nurtu prezentacji scenicznych,
b) kontynuacja gatunków: komedia, farsa, misteria, droga krzyżowa, jasełka,
c) wykorzystanie pojedynczych składników konwencji (np. Chór Starców w „Kartotece” Różewicza, moralitet w reklamie),
d) kształtowanie się „specjalizacji” teatralnych: autor scenariusza, aktor, statysta, „reżyser” (gr. didaskalos, chorodidaskalos, rzym. dominus gregis, średn. maiître de jeu, conducteur, pol. duktor), pojawienie się afisza.