Odpowiedzi

2009-10-22T22:49:38+02:00
Inflancka wojna 1558-1583, wojna pomiędzy państwami bałtyckimi: Polską, Szwecją, Danią oraz Moskwą o sukcesję po Zakonie Kawalerów Mieczowych. Szerzący się w XVI w. na terenie Inflant luteranizm przyspieszył rozkład zakonu i ułatwił obcym państwom ingerencję w ich wewnętrzne sprawy.

Przyczyny wojny :

Iwan Groźny, chcąc uzyskać dostęp do morza, narzucił kawalerom mieczowym zobowiązanie neutralności na wypadek wojny moskiewsko-litewskiej. Jednak mistrz zakonu G. Kettler, na skutek zbrojnej interwencji Zygmunta Augusta, zawarł z Polską i Litwą przymierze w Poswolu, skierowane przeciwko Rosji (1557).
Działania wojenne
Stało się to pretekstem dla Iwana Groźnego do zaatakowania zakonu. W 1558 zdobył porty Narwę i Dorpat, a wraz z nimi dostęp do Bałtyku i łączność z zachodem Europy.

W 1560 na teren Inflant wtargnęła Dania, zagarniając posiadłości biskupa Ozylii, a w 1561 Szwecja, która zajęła Estonię z Rewlem (Tallinem). Polska i Litwa widząc w tym zagrożenie swojej pozycji rozciągnęły zwierzchnictwo nad Inflantami. Kettler zrzucił szatę zakonną, przeszedł na luteranizm, rozwiązał zakon i jako lennik Rzeczypospolitej został świeckim księciem Kurlandii i Semigalii (południowa część Inflant). Pozostałe tereny zakonne miały przypaść Polsce. Cztery rywalizujące państwa szybko znalazły się w stanie wojny, tzw. wojna północna (1563-1570).

Polska flota kaperska starała się niszczyć żeglugę wiozącą zaopatrzenie dla Iwana IV z zachodu Europy, podczas gdy Iwan Groźny zaatakował Litwę. W 1563 zdobył Połock i zajął tereny aż po Dźwinę. Między Danią a Szwecją wybuchła wojna na tle dawnych porachunków o Skanię oraz rywalizacji w Estonii.

Początkowy układ sił: Dania i Polska przeciwko Szwecji i Rosji był przypadkowy. Walki objęły Inflanty, pogranicze litewsko-rosyjskie i duńsko-szwedzkie oraz Morze Bałtyckie, ale żadna ze stron nie potrafiła odnieść rozstrzygającego zwycięstwa. Układ sił zmienił się w 1568, kiedy tron szwedzki objął Jan III Waza, żonaty z K. Jagiellonką. Wobec jednoczesnych zatargów polsko-duńskich na morzu doszło do sojuszu polsko-szwedzkiego i duńsko-rosyjskiego. Mimo dalszych walk żadne z państw nie było w stanie zagarnąć całych Inflant, podobnie jak zyskać przewagi na Bałtyku. W tej sytuacji w 1570 doszło do rozejmu polsko-rosyjskiego i pokoju szwedzko-duńskiego w Szczecinie. Nie trwał on jednak długo. Działania Stefan Batorego w latach 1578-1581 (Połock, Wielicz, Wielkie Łuki, Psków) i równoczesne odebranie przez Szwedów Iwanowi IV Narwy doprowadziły do wycofania się Moskwy z Inflant.

Zakończenie wojny :
Wojnę zakończył dziesięcioletni rozejm w Jamie Zapolskim (1582), na mocy którego Rzeczpospolita otrzymała Inflanty, zwróciła natomiast Iwanowi Groźnemu zajęte ziemie wielkoruskie.
2 5 2