Odpowiedzi

  • Użytkownik Zadane
2010-03-12T16:15:04+01:00
Wiatraki odgrywały bardzo dużą rolę w życiu Holendrów. Bez wiatraków nie było by ekonomicznego rozwoju tego kraju jak także nie osuszono by tak wielkich obszarów (polderów) tego kraju. Wraz z okresem rozkwitu Amsterdamu bujnie rozwijał się potężny jak na tamte czasy przemysł u wybrzeży rzeki Zaan, a nie byłoby tego przemysłu bez maszyn napędzanych wiatrem. Region Zaan (Zaanstreek) jest najstarszym regionem przemysłowym w Europie. Maszynę parową która zaczęła wypierać wiatraki wynaleziono dwieście lat później.

Holenderskie wiatraki kręcą się w lewo (przeciw wskazówkom zegara) – i nikt nie wie dlaczego? Może dlatego, że już w prehistorii praworęczny człowiek kręcił żarna w lewo? Gdy skrzydła kręcą się w lewo to i kamień młyński kręci się w lewo.

Skrzydła wiatraka ważą kilka ton i w czasie pracy ich szybkość i masa jest znaczna. Zagapienie się młynarza kosztowało go najczęściej życie gdy nieopatrznie wszedł w drogę skrzydła (ned.: wiek). W Holandii popularnym jest powiedzonko “de klap van de wiek krijgen“ czyli “rąbnięty skrzydłem” na określenie kogoś plecącego bzdury.
  • Użytkownik Zadane
2010-03-12T16:16:26+01:00
Wiatrak holenderski (wiatrak holender, wiatrak wieżyczkowy) – typ wiatraka charakteryzujący się nieruchomym, masywnym korpusem (zwykle murowanym, na planie koła lub wieloboku), na którym umocowana jest obracana na łożysku bryła dachowa ze śmigłami. Pozwalało to łatwiej dostosować śmigła wiatraka do kierunku wiatru.

Powstanie pierwszych, pojedynczych wiatraków wieżyczkowych z ruchomą częścią dachową jest datowane na koniec XIV w. Ten typ wiatraka powstał ostatecznie w północnej Holandii. Skonstruował go w XVII w. Jan Andriasz Leeghwater. W 1750 "holendry" udoskonalone zostały przez A. Meikle. Na czapie umieścił wiatraczek po przeciwległej stronie w stosunku do dużych skrzydeł. Wiatraczek za pomocą przekładni palecznych (zębatych wykonanych z drewna) regulował samoczynnie ustawienie czapy wraz z dużymi śmigłami w stosunku do wiatru. Czapa poruszała się na żeliwnych rolkach posuwających się po żeliwnym pierścieniu umocowanym na nieruchomej części wiatraka.

Szybko zaczęto je stosować w większości krajów europejskich. W XVIII w. rozpowszechniły się w Polsce, ale zyskały popularność tylko na zachodnich terytoriach Polski i nigdy nie wyparły tradycyjnych koźlaków.