Historia BETSAIDY
potrzebuję na religię więc oparta na religii
daje dużo punktów!
może być z internetu ale ma się trzymać kupy
za byle co zgłaszam spam.
mam czas do jutra, do południa.

oprócz historii ma być trochę informacji
dzięki ;)

2

Odpowiedzi

2010-03-13T20:24:49+01:00
Tam, gdzie wedle Ewangelii Chrystus uzdrowił niewidomego i dokonał cudownego nakarmienia tłumów - w mieście rodzinnym apostołów Andrzeja, Piotra i Filipa - polscy archeolodzy odkrywają dziś zabytki nie tylko z tamtych czasów.

Wzgórze et-Tell znajduje się około dwóch kilometrów na północ od brzegu jeziora Genezaret, po wschodniej stronie Jordanu u podnóża wzgórz Golan. Częściowo widoczne na powierzchni ziemi starożytne ruiny w pierwszej połowie XIX wieku uznane zostały za pozostałości miasta Betsaida. Odtworzenie jej historii nie jest rzeczą prostą. Pewne przesłanki o tym rejonie odnaleźć można w Starym Testamencie, wprost mówi się o niej w Nowym Testamencie; ciekawych, choć skąpych, informacji dostarczają dzieła starożytnego historyka żydowskiego Józefa Flawiusza.

Początki osadnictwa na wzgórzu sięgają okresu wczesnego brązu (około 3300-3000 roku p.n.e.). Tutejsza osada istniała zapewne do około 2700 roku, ale została opuszczona z niewiadomych przyczyn.

Historia Betsaidy rozpoczyna się w początkach okresu żelaza. Około 1000 roku p.n.e. na przedpolu wzgórz Golan założono miasto w granicach niewielkiego aramejskiego królestwa Geszur. Betsaida była jednym z głównych miast tego kraju. O Geszuritach kilka razy pisze się w Starym Testamencie, wspominają o nich listy z el?Amarny. Według Księgi Jozuego, tereny te przy podziale Kanaanu pomiędzy plemiona hebrajskie przypadły pokoleniu Neftalego, ale chyba nie od razu zostały zajęte.

W czasach panowania króla Dawida (lata 1010-970 p.n.e.) dzieje Geszuritów wplotły się w historię Izraela. Królestwo Geszur zostało zhołdowane przez Dawida i stało się jego państwem satelitarnym. Biblia potwierdza fakt małżeństwa Dawida z Maaką, córką Talmaja, ówczesnego króla Geszur. Z tego związku urodził się syn Absalom. Kiedy ten ostatni w wyniku wewnątrzrodzinnych konfliktów zabił swego starszego przyrodniego brata Amnona, uciekł przed karą do dziadka Talmaja za Jordan. Ponownie szukał tam schronienia po wznieceniu buntu przeciw swemu ojcu Dawidowi. U Geszuritów przebywał aż cztery lata, może miastem schronienia była właśnie Betsaida.

W czasach panowania w Izraelu króla Salomona (lata 970-931 p.n.e.) królestwo Geszuritów uniezależniło się. Jednak tereny pograniczne, na których leżała Betsaida, zwana wówczas Ser, mogły pozostawać pod kontrolą Izraela, zwłaszcza w wyniku ekspansywnej polityki królów państwa północnego (po podziale monarchii Salomona w drugiej połowie X wieku p.n.e.).

Położenie Betsaidy na pograniczu syryjsko-izraelskim przy ważnym szlaku komunikacyjno-handlowym z Izraela do Syrii i dalej ku Mezopotamii zapewniało miastu pomyślny rozwój. Został on zahamowany w IX wieku p.n.e. w wyniku najazdu króla Damaszku Ben Hadada I (880-841 rok p.n.e.). Jednak w ciągu kilku lat miasto podniosło się z ruin i odrodziło w szybkim tempie, powracając do dawnej świetności, która trwała jeszcze przez sto lat. W drugiej połowie VIII wieku p.n.e. uległo kolejnemu zniszczeniu, które przerwało jego dzieje na kilka wieków. W 732 roku p.n.e. południową Syrię i północny Izrael najechał król asyryjski Tiglatpilesar III. Betsaida została wówczas doszczętnie zniszczona, a ludność wymordowana lub uprowadzona.

Ponownie wzgórze Betsaidy zasiedlone zostało najprawdopodobniej w III wieku p.n.e. podczas intensywnej urbanizacji Izraela i Transjordanii we wczesnym okresie hellenistycznym. Zapewne w tym czasie upowszechniła się nazwa Betsaida, co oznacza "dom rybaka". I znów pomyślny rozwój miasta zapewniło położenie przy szlaku handlowym, ale również rybołówstwo na pobliskim jeziorze Genezaret. Miasto wchodziło najpierw w skład państwa Seleukidów (Syria), a od II wieku p.n.e. żydowskich Hasmoneuszy, by w drugiej połowie I wieku p.n.e. znaleźć się w granicach monarchii Heroda Wielkiego. W tym czasie przypada jego największy rozkwit.

Po śmierci Heroda i podziale monarchii pomiędzy jego synów Betsaida znalazła się w granicach państwa Heroda Filipa (4 rok p.n.e.-34 rok n.e.). Uczynił z niej jedno z głównych miast, obok stołecznej Cezarei. Podniósł ją do rangi polis, obdarzając nową nazwą - Julias, na cześć matki panującego wówczas cesarza Tyberiusza, Liwii Julii. Tu także wybudował dla siebie mauzoleum.

Ten ostatni okres prosperity miasta nie trwał zbyt długo. Już bowiem w drugim roku pierwszej wojny żydowskiej (lata 66-73 n.e.) miasto zdobyły i całkowicie zniszczyły wojska rzymskie. Betsaida nie została już nigdy odbudowana. Pamięć o niej trwała tylko dzięki Nowemu Testamentowi.

W Nowym Testamencie nazwa Betsaida pojawia się kilkakrotnie w Ewangeliach: raz u św. Mateusza (11,21) oraz po dwa razy u św. Marka (6,45; 8,22), u św. Łukasza (9,10; 10,13) i u św. Jana (1,44; 12,21). W niej działali Chrystus i apostołowie. Jezus przebywał w mieście i jego najbliższych okolicach: "wziął ich ze sobą [apostołów] i udał się z nimi do miasta zwanego Betsaidą". To właśnie tutaj wedle Ewangelii cudownie uzdrowił niewidomego, a zapewne w okolicach miasta dokonał również cudownego nakarmienia tłumów. Mieszkańcy Betsaidy nie chcieli jednak przyjąć nauki Jezusa. Ściągnęło to na nich Jego gniew i "przekleństwo" miasta; podobnie stało się z galilejskimi miastami Karazin i Kafarnaum.

Nie wszyscy mieszkańcy Betsaidy odrzucili misję Jezusa. Stąd bowiem pochodzili apostołowie Piotr i Andrzej oraz Filip. Tradycja wczesnochrześcijańska uznała Betsaidę również za miasto rodzinne Jakuba i Jana, synów Zebedeusza. Dzięki Ewangeliom Betsaida na stałe weszła do dziejów powszechnych jako ważne miejsce biblijne. Nowy Testament nie podaje precyzyjnie położenia miasta. Wiąże je z okolicami jeziora Genezaret, a nawet nazywa Betsaidą Galilejską. Podobne informacje odnajdujemy w źródłach pozabiblijnych. Rzymski historyk i geograf Pliniusz Starszy (I wiek n.e.) w swym dziele "Historia naturalna" oraz geograf Klaudiusz Ptolemeusz w "Geografii" (II wiek n.e.) nazywają ją "czarującym miastem nad jeziorem Genezaret". Chyba sami nie odwiedzali Betsaidy i korzystali z innych przekazów.

Najnowsze dzieje Betsaidy rozpoczęły się w 1838 roku. Podróżujący po Ziemi Świętej amerykański badacz Edward Robinson rozpoznał częściowo widoczne na et-Tellu ruiny jako pozostałości ewangelicznej Betsaidy. Nie była to identyfikacja zbyt przekonująca. Kilkadziesiąt lat później, w 1880 roku, po obejrzeniu zarówno wzgórza, jak i dwóch miejsc nad brzegiem jeziora Genezaret przy ujściu Jordanu (el-Aradż i el-Mesadiye) uczony niemiecki Gottlieb Schumacher właśnie el-Aradż uznał za miejsce, w którym istniała Betsaida czasów Jezusa i apostołów. Kontrowersje pozostały właściwie do dziś.

W 1985 roku B. Prixner doszedł do wniosku, że należy mówić niejako o dwóch Betsaidach: Betsaidzie-Julias położonej na wzgórzu et-Tell i Betsaidzie osadzie rybackiej, wymienianej w Ewangeliach, leżącej przy ujściu Jordanu do jeziora Genezaret, czyli współczesny el-Aradż. Znaczyłoby to, że na wzgórzu znajdowała się bogatsza dzielnica, rodzaj akropolis, biedniejsza część byłaby położona nad brzegiem jeziora. Nie tworzyłyby one jednej aglomeracji, gdyż były od siebie oddalone o nieco ponad 1.5 km. Taka koncepcja jest dość wygodna i godzi różne punkty widzenia.

Badania archeologiczne prowadzone na et-Tellu od 1989 roku potwierdzają przekazy zawarte w Ewangeliach. W X wieku p.n.e. powstało tu obronne miasto, które funkcjonowało do najazdu Tiglatpilesara III w 732 roku. Miasto otaczały solidne mury szerokości od 6 do 8 m, zbudowane z dużych bazaltowych kamieni. W części południowo-wschodniej wzgórza przed kilku laty odkryto bramę miejską o wymiarach 17 x 30 m, największą ze znanych dotychczas w Izraelu z okresu żelaza. Była to typowa brama z pomieszczeniami biegnącymi wzdłuż korytarza (po dwa z każdej strony), które służyły jako magazyny. Przed zniszczeniem Betsaidy mieszkańcy przechowywali w nich zboże, którego spalone resztki odnaleziono w czasie badań.

Wśród zabudowy mieszkalnej sprzed VIII wieku p.n.e. uwagę zwraca położony kilka metrów na północ od bramy pałac w aramejsko-syryjskim typie bit hilani (tzw. domu szerokiego), wzniesiony przy dużym wybrukowanym placu. Mógł być siedzibą lokalnego władcy lub miejscowego gubernatora.

Kiedy na wzgórzu ponownie odrodziło się miasto, zapewne w III wieku p.n.e., część zniszczonej starej zabudowy zasypano, część natomiast wykorzystano jako fundamenty pod kolejne gmachy. Nie wzniesiono już potężnych murów miejskich. Wyróżniają się dwa domy w środkowej części miasta, charakterystyczne dla czasów hellenistycznych i rzymskich dziedzińcem, do którego z trzech stron przylegały budynki z izbami reprezentacyjnymi i gospodarczymi. W jednym z nich, nazwanym "domem handlarza winem", odkryto wiele fragmentów naczyń do przechowywania wina i innych płynów, w drugim - "domu rybaka" - ogromną liczbę ciężarków do sieci rybackich. Te ostatnie znajdowane są na terenie całego wzgórza, co jasno wskazuje na główne zajęcie mieszkańców miasta.

Archeolodzy nie odnaleźli budowli - teatru, cyrku - typowych dla miasta hellenistyczno-rzymskiego, jakim była Betsaida w czasach nowotestamentowych. Może przyszłe sezony wykopaliskowe pozwolą je odkryć?


Prosze przeczytaj dostane ostrzezenie to lepiej odrazu przepisz:)
3 2 3
2010-03-13T20:26:15+01:00
Betsaida (po hebr. dom rybaka) - miasto położone na północ od jeziora Genezaret (Galilejskiego) w Galilei w Izraelu. Najprawdopodobniej z Betsaidy pochodziła jedna z żon izraelskiego króla Dawida, matka Absaloma - Maaka. Nowy Testament lokalizuje tutaj miejsce narodzin aż trzech apostołów: Andrzeja, Piotra i Filipa. W tym mieście Chrystus miał uzdrowić niewidomego (por. Ewangelia Marka Mk 8,22-26). Obok Kafarnaum i Korozain, to właśnie Betsaida zostaje przez Jezusa ostro potępiona (por. Ewangelia Mateusza Mt 11,20-24).
1 5 1