Odpowiedzi

2010-03-23T20:04:13+01:00
Człowiek jest osobą, tzn. indywidualną substancją rozumnej natury (Boecjusz). Z tego tytułu jest on świadomym i wolnym podmiotem swoich czynów, odpowiedzialnym za siebie, drugiego człowieka i świat, w którym żyje. Ta właściwość jego bytu stanowi o jego godności, tzn. o jego ontycznej i powinnościowej relacji do Boga, wspólnoty ludzkiej i świata. W relacji międzypodmiotowej godność jest stałą i nieredukowalną wartością przysługującą człowiekowi w sposób trwały, niezbywalny i zobowiązujący. Godność ontyczna stanowi źródło, kryterium i kres odniesienia wszelkiej moralnej wartości, jak też określa powołanie człowieka, wskazuje na jego cel ostateczny i stanowi fundament ustanawianych przezeń praw.

Względem Boga człowiek jest Jego obrazem i podobieństwem (Rdz 1, 26). Właściwością obrazu jest uczestnictwo w rzeczywistości pierwowzoru. Człowiek nie jest Bogiem, jest stworzeniem. Posiada jednak w sobie bytowe podobieństwo do Boga. Obraz Boży w człowieku został przyciemniony przez grzech i odnowiony przez Jezusa Chrystusa. Nowe podobieństwo jest dziecięctwem Bożym. Wszyscy, którzy stają się z Chrystusem jednym Ciałem, stają się dziećmi Bożymi. Nie jest to przy tym rzeczywistość ostateczna: “obecnie jesteśmy dziećmi Bożymi, ale jeszcze się nie ujawniło, czym będziemy. Wiemy, że gdy się objawi, będziemy do Niego podobni” (1 J 3, 2). Ontologia obrazu Bożego w człowieku określa jego powołanie. Człowiek jest podobny do Boga i powinien coraz bardziej do Niego się upodobniać w swoim życiu. Nikt też nie może niszczyć tego obrazu. Kto bowiem wyciąga rękę przeciw obrazowi, sprzeniewierza się Bogu.

Niższym jest też człowiek od aniołów (Ps 8, 6). W porządku bytów duchowych człowiek zajmuje najniższe miejsce (STh I, 79, 2c). Dusza ludzka znajduje się na pograniczu stworzeń duchowych i cielesnych (STh I, 77, 2). Ta jednak odrębność człowieka stanowi zarazem o jego wielkości. Człowiek jest jedynym w świecie jestestwem cielesno-duchowym, najdoskonalszym wśród bytów złożonych z materii i formy. Jest jednością ciała i duszy, która jest w nim zasadą życia, formą substancjalną. Dzięki czynnikowi duchowemu człowiek jest osobą. Płynącą z tego powinnością jest życie w jedności ducha i ciała, postępowanie według ducha i przeciwstawiania się pożądaniom (2 Kor 5, 16); “ci, którzy należą do Chrystusa Jezusa, ukrzyżowali ciało swoje z jego namiętnościami i pożądaniami” (2 Kor 5, 24).

W relacjach międzyludzkich człowiek zawsze jest podmiotem, a nie przedmiotem, celem, a nie środkiem. Dzięki godności osoby człowiek może tworzyć wspólnotę ludzką, opartą na wolności. Właściwością osoby jest skierowanie ku drugiemu człowiekowi. Przebywanie we wspólnocie warunkuje prawidłowy rozwój człowieka. Jego wielkość polega na tym, że może on tworzyć komunię osób. Komunia ta najpełniej realizuje się w małżeństwie. Różni się ona zasadniczo od życia parami zwierząt lub ptaków. Komunia osób zakłada całkowicie bezinteresowny dar z siebie samego (KDK 24) dla dobra drugiego człowieka. Tylko osoby, a więc ludzie rozumni i wolni wybierający fundamentalne wartości, mogą tworzyć prawdziwie ludzką komunię w porządku stwórczym i zbawczym.