Odpowiedzi

2010-04-06T10:32:52+02:00
Komedia grecka
Piaty wiek przed nasza era, nazywany w historii staro¿ytnej Grecji złotym wiekiem, był okresem
wszechstronnego rozwoju greckich polis, szczególnie pod wzgledem rozwoju kultury i sztuki. Zwiastuny
zmian decydujacych o pózniejszym znaczeniu Grecji w Europie rozpoczeły sie ju¿ nieco wczesniej, bo w l...
Piaty wiek przed nasza era, nazywany w historii staro¿ytnej Grecji złotym wiekiem, był okresem
wszechstronnego rozwoju greckich polis, szczególnie pod wzgledem rozwoju kultury i sztuki. Zwiastuny
zmian decydujacych o pózniejszym znaczeniu Grecji w Europie rozpoczeły sie ju¿ nieco wczesniej, bo w
latach 30. szóstego wieku w czasie tyranii Pizystrata w Atenach. Władca ten zainicjował budowle wielkich
gmachów u¿ytecznosci publicznej oraz swiatyn, jak równie¿ ustanowił obchodzone na wiosne ka¿dego
roku Wielkie i Małe Dionizje, poswiecone kultowi Dionizosa, boga nie tylko wina, ale tak¿e płodnosci oraz
odradzania sie ¿ycia na wiosne.
W czasie tych swiat spiewano ku czci boga specjalne piesni zwane dytyrambami oraz organizowano
ró¿ne przedstawienia, okreslane jako tragedie (od. grec. tragos - kozioł, oedia - oda), czyli ody do kozła.
Pierwsza z nich miał stworzyc Tespis w roku 535 p.n.e., a pół wieku pózniej w 486 roku wystawiono
pierwsza komedie Chionidesa. W okresie powstawania pierwszych komedii greckich, ich pisaniem
zajmowałóo sie w Atenach około piecdziesieciu autorów, ale do potomnosci przeszło własciwie tylko
nazwisko Arystofanesa.
Rodowód komedii jest wiejski, a tragedii - miejski. Komedia jako zjawisko kulturowe ukształtowała sie
bowiem na bazie piesni spiewanych przez uroczyste procesje wedrujace z wsi attyckich do Aten,
składajace sie z przebieranców z twarzami wysmarowanymi moszczem winnym. Wówczas ¿artowano z
obywateli miejskich, a im nie wolno sie było obra¿ac. Z powstaniem komedii łacza sie tak¿e tzw. ¿arty z
mostu, którymi obdarzano sie nawzajem podczas procesji eleuzynskiej do swiatyni Demeter. Od komosu
(kómos), czyli pochodu, procesji, pochodzi nazwa gatunku: komodía to dosłownie piesn komosu. Taka
komedia nale¿ała do sztuk zaanga¿owanych politycznie i traktowała na wesoło ró¿ne powa¿ne sprawy
panstwa i codziennego ¿ycia obywateli greckich. Komedia z tego okresu nazwana została komedia stara,
w odró¿nieniu od pózniejszych: sredniej i nowej.
¯ywot starej komedii był dosyc krótki, bo trwał mniej wiecej tyle, ile srednie ¿ycie pokolenia ludzkiego,
czyli około 80 lat. Poczatek - to pierwsza komedia Chionidesa w 486 roku p.n.e., a koniec - wystawienie
¯ab Arystofanesa. Krótko podsumowujac komedie stara jako jej najbardziej charakterystyczne cechy
trzeba wymienic: wesołosc, humor, dowcip, w tym tak¿e o podtekstach seksualnych, bo przecie¿ komedia
wywodzi sie ze swiat dionizyjskich zwiazanych z radoscia, winem i płodnoscia. Wa¿na role w tej komedii
odgrywały wystapienia skierowane do publicznosci, w tym wykonywana przez chór parabaza (wypowiedz
nie wia¿aca sie z akcja sztuki, przeznaczona dla widzów) oraz agon, czyli spór dwóch osób popieranych
przez półchóry.
Najwybitniejszym przedstawicielem starej komedii attyckiej był Arystofanes (ok. 446-ok. 385 przed
Chr.), z którego twórczosci zachowało sie 11 utworów oraz olbrzymia liczba fragmentów z 33 innych
sztuk. Ocalałe fragmenty pochodza z ró¿nych okresów półwiekowej działalnosci scenicznej poety,
zawierajac bogata i ró¿norodna problematyke, która trudno poddac jednoznacznej ocenie czy klasyfikacji.
W obrebie owych 11 sztuk mo¿na wyró¿nic trzy główne nurty, które prawdopodobnie okreslały równie¿
całosc jego komediopisarstwa. W pierwszej grupie znajduja sie sztuki poswiecone niemal w całosci
sprawie pokoju, który stanowił najwieksza wartosc w czasach Arystofanesa, kiedy Ateny prowadziły
wyniszczajace wojny ze Sparta. Takie problemy sa trescia nastepujacych komedii: Acharnejczycy,
Rycerze i Lizystrata. W ostatniej komedii tytułowa bohaterka Pizystrata, madra Atenka, doprowadza do
zawarcia pokoju miedzy Atenami a Sparta, nakłaniajac ¿ony i kochanki walczacych me¿czyzn do
odmawiania im ło¿a.
W drugiej grupie komedii Arystofanesa na pierwszy plan wysuneły sie problemy polityki wewnetrznej,
zwiazane z koncepcja panstwa oraz zagadnieniami społecznymi i gospodarczymi. W tym nurcie twórczosci
znajduja sie takie komedie jak: Osy, Ptaki, Sejm niewiesci i Plutos. Na przykład Osy sa satyra na
impulsywny charakter Atenczyków.
Trzeci nurt twórczosci Arystofanesa reprezentuja komedie: Chmury, Tesmoforie i ¯aby. W utworach tych
na pierwszym planie znajduja sie problemy wychowania, kultury i literatury. Chmury sa krytyka
nowoczesnych systemów naukowych i pedagogicznych sofistów, których przedstawicielem w sztuce jest
Sokrates nie majacy jednak w rzeczywistosci z sofistami wiele wspólnego. Arystofanes nie ma watpliwosci
co do moralnosci samego Sokratesa, ale potepia jego zbyt liberalny wpływ na młodzie¿. Natomiast w
komedii Tesmoforie przedmiotem kpin jest tragediopisarz Eurypides, wysmiany jako człowiek zarozumiały
i pseudofilozof.
Rozwijajaca sie w IV wieku przed nasza era komedia srednia zrywała z tematyka polityczna i satyra na
rzecz realistyczno-¿artobliwych obrazków z¿ycia codziennego oraz komicznej trawestacji mitów. Znacznie
mniejsze znaczenia przypada ju¿ chórowi, który wystepuje tylko w miedzyaktach.
Kultura i sztuka
http://www.kultura-sztuka.eu Kreator PDF Utworzono 6 April, 2010, 09:30
Pogłebienie obyczajowego realizmu nastapiło w ukształtowanej na przełomie IV i III wieku komedii
nowej, której przedstawicielami byli Meander, Difilos i Filomen i która stworzyła zaczatki komedii
charakterów i komedii intrygi. Najwybitniejszym twórca z tej trójki był Meander, pochodzacy z Aten (ok.
342-290 p.n.e.).
Wsród sztuk Menandra mo¿na wyró¿nic komedie charakterów (Odludek, Pochlebca, Nieprzyjaciel kobiet),
komedie rodzinne (Bliznieta, Samijka, Sad rozjemczy) oraz lekkie, pełne humoru farsy (Dwa razy
oszukujacy). Menander jest znakomitym znawca psychiki ludzkiej i charakterów oraz swietnym
obserwatorem obyczajów rodzinnych i społecznych. Jednak jest w jego utworach i głebsza warstwa.
Dotyczy ona zadumy nad swiatem i nad ludzkim losem. Znajduje ona zreszta wyraz w jego powtarzanych
do dzisiaj aforyzmach takich jak: Jak¿e wspaniała istota jest człowiek, jesli jest człowiekiem lub te¿
Jestem człowiekiem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce.
Tłem komedii Menandra jest ¿ycie zamo¿nych warstw społeczenstwa atenskiego, jakkolwiek trudno by tu
było odnalezc wyrazniejsze rysy krytyki społecznej lub politycznej. Jedna z głównych cech tych komedii
jest wszechobecnosc tematyki miłosnej, która nie przybiera nigdy jednak form obscenicznych lub
nieprzyzwoitych. Akcje sa ¿ywe, pełne zaskakujacych zwrotów, z reguły pojawia sie w nich motyw
anagnorismós, czyli rozpoznania (np. rozpoznanie dzieci przez rodziców).
(prosze, powinno wystarczyc) ałłł... moje palce...
13 2 13
2010-04-06T10:35:06+02:00
Podsumowujac komedie stara jako jej najbardziej charakterystyczne cechy
trzeba wymienic: wesołosc, humor, dowcip, w tym tak¿e o podtekstach seksualnych, bo przecie¿ komedia
wywodzi sie ze swiat dionizyjskich zwiazanych z radoscia, winem i płodnoscia.
1 5 1
2010-04-06T11:02:32+02:00
-tematyka miłosna
-akcje sa żywe,
-pojawia sie w nich motyw anagnorismós, czyli rozpoznania (np. rozpoznanie dzieci przez rodziców),
- pogodny nastrój,
- szcześliwe zakończenie
- komizm

4 5 4