Odpowiedzi

2010-04-09T17:10:27+02:00
Rembrandt - "Straż nocna"; 1642 r.

1. Obraz stanowi zbiór znakomitych, zindywidualizowanych portretów. Wytycza nową drogę w dziedzinie portretu, choć odbiega od oczekiwań zamawiających. Każdy strzelec został pokazany w innej pozie i geście: kapitan Banning kroczy na czele swoich ludzi, zwracając się do porucznika van Ruytenburgha; strzelec z prawej strony, w czarnym kapeluszu, odwrócony profilem, wskazuje kierunek marszu; dobosz, któremu widać tylko rękę i jakby "wyglądającą zza ramy" głowę, bije w bęben i właśnie ta czynność najlepiej go charakteryzuje.

2. Wbrew powszechnej opinii i wbrew przyjętej nazwie, akcja obrazu nie rozgrywa się w nocy. Podczas konserwacji stwierdzono, że werniksy, nałożone dla zabezpieczenia obrazu, z biegiem czasu ściemniały, dając efekt sceny nocnej.

3. Członkowie straży są rozmieszczeni na obrazie mniej więcej symetrycznie. Jednak kapitan i porucznik stoją nieco na prawo od punktu centralnego. Ta asymetria stwarza napięcie w obrazie. Oko patrzącego jakby przesuwa obu mężczyzn nieco w lewo, w kierunku, w którym maszerują, co podkreśla wrażenie ruchu. Ręka Banninga Cocqa i ozdobna halabarda van Ruyteburgha wydają się niemalże "wychodzić" z obrazu. Tego rodzaju skrót perspektywiczny wyjątkowo trudno namalować, ale Rembrandt doskonale sobie z tym poradził. Wydaje się, ze niemal możemy dotknąć ręki kapitana. Więcej problemów miał Rembrandt z bronią porucznika. Prześwietlenie obrazu promieniami rentgenowskimi wykazało, że w pierwszej wersji berdysz był o wiele za duży i malarz musiał go kilkakrotnie poprawiać. Trzeba pamiętać, że Rembrandt zazwyczaj malował bezpośrednio na płótnie, bez szkiców przygotowawczych.

4. Członkowie straży oddziału przedstawionego na obrazie nazywani byli arkebuzerami, od arkebuzów - XVI - wiecznej broni długolufowej. Rembrandt w bardzo naturalny sposób umieścił na obrazie tradycyjne elementy arkebuzerów. Nosi je dziewczynka, widoczna w tle, która w ten sposób stanowi tu coś w rodzaju "maskotki" oddziału. Do arkebuzerów odnoszą się m.in. pazury kurczaka widoczne na jej pasku. Dziewczynka trzyma też puchar straży. Mężczyzna stojący przed nią nosi na hełmie liście dębu - tradycyjny symbol arkebuzerów. Inny szczegół ujawnia, ze są to arkebuzerzy miasta Amsterdam - na kaftanie porucznika widać trzy krzyze z amsterdamskiego herbu.
14 4 14