Odpowiedzi

2010-04-09T16:31:46+02:00
„Nie każda książka staje się legendą. To domena tekstów wyjątkowych, które przez wieki kształtują historyczną i moralną wizję lat 1939-1945, lat drugiej wojny światowej.” Do takich właśnie książek należą niewątpliwie „Kamienie na szaniec”. Autorem książki jest wybitny działacz harcerski, twórca ruchu zuchowego w Polsce, Aleksander Kamiński. Autor, jako naoczny świadek i uczestnik opisywanych wydarzeń, doskonale oddaje charakter przeżyć wojennych oraz klimat stolicy z tamtych lat. Wszystko, o czym pisze twórca, jest głęboko przemyślane i wynika z doświadczeń Kamińskiego.

„Kamienie na szaniec” mają swoje źródło w powiązaniach Kamińskiego z konspiracją, redakcją „Biuletynu Informacyjnego” (najpoczytniejszego pisma konspiracyjnej Warszawy) oraz komendanturą Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”. Organizacja ta prowadziła przede wszystkim działania propagandowe, takie jak zrywanie hitlerowskich flag z budynków, malowanie na murach haseł i znaków, np. kotwicy Polski Walczącej i karykatur Hitlera, zrywanie niemieckich plakatów i ogłoszeń, „gazowanie” kin i pisanie haseł typu: „Tylko świnie siedzą w kinie” itp.

Organizacja Małego Sabotażu była integralną częścią Szarych Szeregów – harcerstwa męskiego walczącego w latach 1939-44 w konspiracji. Do tych organizacji garnęła się polska młodzież harcerska, pragnąca w sposób zorganizowany przystąpić czynnie do walki z okupantem. Tutaj właśnie z Aleksandrem „Kamykiem” Kamińskim spotkali się Tadeusz „Zośka” Zawadzki, Jan „Rudy” Bytnar, Aleksy „Alek” Dawidowski oraz inni dzielni młodzi ludzie, późniejsi bohaterowie powieści.

Fabuła utworu skupia się wokół dwóch głównych wątków: walki i przyjaźni. Wszystkie postacie noszą prawdziwe imiona, nazwiska i pseudonimy konspiracyjne. Są dokładnie takie, jakie były naprawdę. Autor ukazuje ich wewnętrzne przeżycia, gesty i zachowania. Obserwujemy, jak wraz z rozwojem akcji bohaterowie dojrzewają, dorośleją, a ich koleżeństwo zmienia się w szczerą i prawdziwą męską przyjaźń. W ich życie wkraczają takie wartości, jak patriotyzm, odpowiedzialność, honor, solidarność z towarzyszami walki i odwaga w obliczu niebezpieczeństwa.

Niewątpliwie ogromną odwagą wykazał się „Alek”, który w rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika (19. II 1942 r.) zlikwidował z pomnika polskiego astronoma tablicę z niemieckimi napisami. Wydarzenie to stało się głośne na cały kraj. Podobnego czynu dokonał również „Rudy”, na co dzień delikatny i wrażliwy intelektualista, malując na pomniku lotnika w samym centrum Warszawy ogromną kotwicę Polski Walczącej.

Z narażeniem życia młodzież warszawska służyła także w Dywersji „Kedyw”, w której służba wymagała już solidnego przygotowania i odpowiedniego wyszkolenia. To właśnie potrzebne było do przeprowadzenia tak niebezpiecznych i ryzykownych akcji, jak wysadzenie niemieckiego pociągu ze sprzętem wojennym...

Prawdziwa męska przyjaźń i solidarność niewątpliwie znalazła swoje odzwierciedlenie w słynnej akcji pod Arsenałem 26. III1943 r. Na wieść o aresztowaniu i katowaniu „Rudego”, jego przyjaciele bez wahania postanowili uwolnić go z rąk nieprzyjaciela. Podczas akcji w wyniku postrzału zginął „Alek”, oddając swoje życie za przyjaciela. Któż z nas byłby dziś zdolny do takich poświęceń?

„Kamienie na szaniec” to opowieść o wspaniałych ideałach braterstwa, bohaterstwa i odpowiedzialności. Opowieść o młodych ludziach, którzy uczyli się, bawili, kochali i postępowali zgodnie z wpojonym im kodeksem moralnym. Wiedzieli również dobrze, co to jest odwaga, patriotyzm, niebezpieczeństwo, wróg i śmierć. Walka z wrogiem, jako cel nadrzędny, wywołuje napięcie, które towarzyszy nam już od pierwszych stron powieści; śledzimy dojrzewanie charakterów młodych ludzi, którzy walcząc z okupantem uczyli się obowiązkowości, rzetelności, posłuszeństwa i tej trudnej prawdy, że odwagą musi kierować rozsądek.

Dziś „Kamienie na szaniec” uznawane są za klasykę powieści dla młodzieży o tematyce wojennej. Ponad sześćdziesiąt lat po wojnie, ta opowieść może wciąż budzić wzruszenie.
7 4 7